KURS ISHI

KIRISH O‘zbekiston Respublikasi Xalq ta’limi vazirligi ma’lumotlariga ko‘ra, 2023-2024 o‘quv yilida umumta’lim maktablarida matematika fanini o‘zlashtirish ko‘rsatkichlari, ayniqsa, algebraik tenglamalarni yechish bo‘yicha o‘rtacha 68% ni tashkil etgan [1]. PISA (Programme for International Student Assessment) dasturi doirasida o‘tkazilgan so‘nggi baholashlarda O‘zbekiston o‘quvchilarining matematik savodxonlik bo‘yicha o‘rtacha balli xalqaro o‘rtachadan past bo‘lganligi kuzatilgan, xususan, bu ko‘rsatkich tenglamalarni yechish kabi asosiy algebraik ko‘nikmalarda yaqqol namoyon bo‘lgan [2]. Shuningdek, 2023 yilda oliy ta’lim muassasalariga kirish imtihonlarida abituriyentlarning matematika fanidan to‘g‘ri javoblar ulushi 55-60% oralig‘ida bo‘lib, bu ko‘rsatkichning nisbatan pastligi ham tenglamalarni yechish bilan bog‘liq bilim va ko‘nikmalardagi bo‘shliqlarni ko‘rsatadi [3]. Bu holat zamonaviy jamiyatda, texnologik taraqqiyot sharoitida matematik fikrlash va muammolarni hal qilish ko‘nikmalarining muhimligini hisobga olsak, bir o‘zgaruvchili tenglamalarni o‘qitish metodikasini takomillashtirish zaruratini ko‘rsatadi. Bu esa matematika ta’limining kelajakdagi rivoji va yoshlarning ilm-fan hamda ishlab chiqarish sohalaridagi raqobatbardoshligini ta’minlash uchun hal qiluvchi ahamiyatga ega. Hozirgi kunda maktab matematika kursida bir o‘zgaruvchili tenglamalarni o‘qitishda bir qator metodologik va didaktik muammolar saqlanib qolmoqda. O‘quvchilar ko‘pincha tenglamalarni yechish qoidalarini yodlashga intilishadi, ammo ularning ma’nosini, real hayotdagi tatbiqini va nazariy asoslarini chuqur anglab yetmaydilar [4]. Bu esa o‘quvchilarning matematikani zerikarli va amaliyotdan uzoq fan sifatida qabul qilishlariga olib keladi, natijada ularning motivatsiyasi pasayadi va keyingi bosqichlarda murakkabroq matematik tushunchalarni o‘zlashtirishda qiyinchiliklarga duch kelishadi [5]. Mavjud o‘quv dasturlari va metodik qo‘llanmalar ba’zan tenglamalarni o‘qitishda faqat an’anaviy yondashuvlarga asoslanib, interfaol, muammoli ta’lim yoki loyiha usullarini yetarlicha qo‘llab-quvvatlamaydi. Xususan, O‘zbekistonning ayrim qishloq maktablarida o‘qituvchilarning yangi innovatsion metodikalardan xabardorligi va ularni dars jarayonida qo‘llash imkoniyatlari cheklanganligi sababli, o‘quvchilarning tenglamalarni yechish ko‘nikmalari sezilarli darajada farq qilishi kuzatiladi [6]. ...