KURS ISHI

KIRISH O'zbekistonda 2023-yilda kiberxavfsizlikka qilingan hujumlar soni 2022-yilga nisbatan 40% ga oshdi, bu esa jami 2,5 milliondan ortiq kiberhodisalarni tashkil etdi [1]. Bu davrda mamlakatning muhim infratuzilma ob’ektlariga qaratilgan xavf darajasi 18% ga ko'tarilgan [2], shuningdek, davlat organlari va yirik kompaniyalarda ma'lumotlar buzilishi natijasida yuzaga kelgan iqtisodiy zarar qariyb 30 milliard so'mni tashkil etdi [3]. Jahon miqyosida esa 2023-yilda kiberjinoyatchilik natijasida global iqtisodiyotga etkazilgan zarar 8 trillion AQSH dollariga yaqinlashdi va bu ko'rsatkich 2025-yilga borib 10,5 trillion dollarga yetishi prognoz qilinmoqda [4]. Algoritmlar raqamli infratuzilmaning asosiy elementlari bo'lib, axborot xavfsizligini ta'minlashda markaziy o'rin egallaydi. Ularning zaifliklari yoki noto'g'ri qo'llanilishi tizimli xavflarni keltirib chiqarishi mumkin, bu esa muhim ma'lumotlarning buzilishi, moliyaviy yo'qotishlar va hatto milliy xavfsizlikka tahdid solishi mumkin. Ushbu kurs ishi algoritmlarning nazariy asoslari va ularning axborot xavfsizligini ta'minlashdagi rolini chuqur o'rganish, mavjud muammolarni aniqlash va ularni bartaraf etish bo'yicha amaliy tavsiyalar ishlab chiqish zaruratini keltirib chiqaradi. Axborot xavfsizligi sohasida algoritmlarning roli tobora ortib borayotganligi sababli, ularning xavfsizligini ta'minlashga qaratilgan tadqiqotlar dolzarb ahamiyat kasb etadi. Kompyuter tizimlari va ma'lumotlarning ruxsatsiz kirish, foydalanish, o'zgartirish yoki yo'q qilishdan himoya qilish amaliyoti hisoblangan kiberxavfsizlik faoliyatining samaradorligi bevosita qo'llaniladigan algoritmlarning mustahkamligiga bog'liq [5]. Xesh funksiya, shifrlash va dekriptlash kabi asosiy algoritmik mexanizmlarning noto'g'ri loyihalashtirilishi yoki implementatsiyasi tizimlarni zaifliklarga duchor qiladi. Raqamli iqtisodiyotning jadal rivojlanishi, elektron xizmatlarga bo'lgan talabning ortishi va kiberhujumlarning murakkablashuvi algoritmlarning xavfsizligini ta'minlash bo'yicha yangi yondashuvlar va mexanizmlarni ishlab chiqishni taqozo etadi. Jumladan, Raqamli imzo mexanizmlaridagi kamchiliklar hujjatlarning haqiqiyligini shubha ostiga qo'yishi, DDoS hujumlari esa muhim xizmatlarning ishdan chiqishiga olib kelishi mumkin [6]. Bu muammolarni hal etish uchun chuqur nazariy tahlil va amaliy tadqiqotlar zarur. Algoritmlar va ularning axborot x ...