KURS ISHI

KIRISH Bugungi kunda global axborot texnologiyalari bozori hajmi 6 trln dollardan oshib, uzluksiz o'sish tendentsiyasini ko'rsatmoqda [1]. O'zbekistonda esa raqamli iqtisodiyotning ulushi YaIMda 15% ga yetgan bo'lib, bu ko'rsatkich yiliga o'rtacha 20-25% ga o'sib bormoqda [2]. Ushbu dinamik rivojlanish, ayniqsa, algoritmik tafakkurni shakllantirish va zamonaviy axborot texnologiyalarini o'qitish jarayonlariga integratsiya qilishning dolzarbligini yanada kuchaytiradi. Transformatsiya jarayonlarida tashkilotlar faoliyatining samaradorligini oshirish, murakkab tizimlarni tahlil qilish va optimallashtirish uchun algoritmlarni modellashtirish metodikasi muhim rol o'ynaydi. Ushbu metodika, talabalarda muammolarni mantiqiy yechish, ularni tizimlashtirish va vizual shaklda ifodalash ko'nikmalarini rivojlantiradi, bu kelajakda IT sohasi mutaxassislarining raqobatbardoshligini ta'minlaydi. Ammo, mavjud o'quv dasturlari va metodik qo'llanmalarda algoritmik modellashtirishning ushbu jihatlari, ayniqsa, O'zbekiston ta'lim tizimining milliy xususiyatlari va ehtiyojlariga mos ravishda chuqur tahlil qilinmagan. Mavzuning o'rganilganlik darajasi jahon miqyosida yuqori bo'lib, ko'plab tadqiqotchilar algoritmik fikrlash va modellashtirishning nazariy va amaliy jihatlarini o'rganganlar. Masalan, Donald Knuth o'zining "The Art of Computer Programming" fundamental asarida algoritmlarning nazariy asoslarini chuqur tahlil qilib, ularni kodlash va optimallashtirish usullarini ishlab chiqqan [3]. Niklaus Wirth algoritm va dasturlash tillari o'rtasidagi bog'liqlikni o'rganib, Pascal kabi sodda va tushunarli dasturlash tilini yaratgan, bu esa algoritmik tushunchalarni o'rganishni osonlashtirgan [4]. Herbert Simon kognitiv psixologiya va jarayonlarni modellashtirish sohasidagi ishlari bilan algoritmik muammolarni yechish jarayonining inson miyasida qanday kechishini tushuntirib bergan [5]. VJ Gerth va C.W. Reiser esa "A First Course in Abstract Mathematics" kitobida abstraktlash va formalizatsiya usullarini o'rgatish orqali algoritmlarni tushunishning nazariy zaminini yaratganlar [6]. O'zbekistonda ushbu yo'nalishdagi tadqiqotlar hali boshlang'ich bosqichda bo'lib, kamroq hajmda amalga oshirilmoqda. Biroq, ayrim olimlar va pedagoglar algoritmik savodxonlikni oshirish va dasturlashni o'qitish metodikasini takomillashtirishga hissa qo'shganlar. Jumladan, professor A.A. Abdullaev o'quv ...