KURS ISHI

KIRISH Oʻzbekistonda yalpi ichki mahsulotning (YIM) aholi jon boshiga nisbatan hajmi 2023-yilda 2548 AQSH dollariga yetdi, bu ko‘rsatkich 2022-yilga nisbatan 7,7% o‘sishni ko‘rsatadi [1]. Shuningdek, respublikaning tashqi savdo aylanmasi 2023-yilda 60,0 milliard AQSH dollarini tashkil etib, 2022-yilga nisbatan 12,0 milliard AQSH dollariga yoki 25,0% ga oshganligi qayd etildi [2]. Mazkur iqtisodiy o‘sish sur’atlari mamlakatning barqaror rivojlanish strategiyalari doirasida tarixiy merosni, xususan, Amir Temur va Temuriylar davri iqtisodiy g‘oyalarini chuqur o‘rganish va ulardan zamonaviy iqtisodiy islohotlarda foydalanish zarurligini dolzarblashtirmoqda. Global iqtisodiy integratsiya sharoitida, jumladan, Markaziy Osiyo mintaqasining jahon savdo yo‘llaridagi o‘rni tiklanayotgan bir paytda, Temuriylar davri savdo diplomatiyasi, shaharsozlik va agrar munosabatlarining rivojlanish tajribasi yangi investitsiyalarni jalb qilish va eksport salohiyatini oshirish uchun qimmatli manba bo‘lib xizmat qilishi mumkin [3]. Xususan, O‘zbekistonning turizm salohiyatini oshirish maqsadida Buyuk Ipak yo‘li loyihalari doirasida 2023-yilda 6,5 milliondan ortiq xorijiy sayyoh jalb qilingani, bu ko‘rsatkich 2022-yilga nisbatan 1,8 barobarga oshgani Temuriylar davri savdo yo‘llarini tiklash va ulardan turistik infratuzilmani rivojlantirishda foydalanishning istiqbolli ekanligini isbotlaydi [4]. Mazkur mavzu bugungi kunda ham o‘z dolzarbligini yo‘qotmagan, chunki Amir Temur va Temuriylar davridagi iqtisodiy g‘oyalar va boshqaruv tizimlari zamonaviy iqtisodiy muammolarga yechim topishda yangi yondashuvlar taklif qilishi mumkin. Masalan, dehqonchilik iqtisodiyoti, vaqf mulklari boshqaruvi va fiskal siyosatning o‘ziga xos xususiyatlari bugungi kunda yer resurslaridan samarali foydalanish, ijtimoiy adolatni ta’minlash va davlat byudjeti barqarorligini mustahkamlashda muhim ahamiyatga ega bo‘lgan samarali yechimlarni taqdim etishi mumkin [5]. Bugungi O‘zbekistonda agrar islohotlar doirasida qishloq xo‘jaligi klasterlari joriy etilayotgan bir paytda, Temuriylar davridagi sug‘orish tizimlari va yer-suv munosabatlarini tartibga solish tajribasi zamonaviy qishloq xo‘jaligi boshqaruvi samaradorligini oshirishda amaliy qo‘llanma bo‘lishi mumkin [6]. Biroq, tarixiy davr iqtisodiy g‘oyalarini zamonaviy iqtisodiy nazariyalar bilan integratsiya qilish, ularning amaliy qo‘llanilish imkoniyatlarin ...