KURS ISHI

KIRISH Bugungi globallashuv sharoitida iqtisodiyotning barqaror rivojlanishini ta'minlashda kichik va o'rta biznes (KOB)ning o'rni tobora ortib bormoqda. Jahon iqtisodiyotida KOB ulushi ko'plab rivojlangan mamlakatlarda umumiy korxonalar sonining 99%dan ortig'ini, bandlikning esa 60-70%ini tashkil etadi. Masalan, Yevropa Ittifoqida 2023-yil holatiga ko'ra, 25,7 million KOB faoliyat yuritib, 100 milliondan ortiq ish o'rinini yaratgan [1]. O'zbekiston Respublikasida ham KOB sektori iqtisodiyotning lokomotiviga aylanishi kutilmoqda. 2023-yil yakuniga qadar respublikada 500 mingdan ortiq KOB faoliyat ko'rsatib, mamlakat YaIMning taxminan 55-60%ini shakllantirishi prognoz qilingan [2]. Shunga qaramay, KOBni rivojlantirish, ularning iqtisodiy erkinlikni ta'minlashdagi rolini yanada kuchaytirish hozirgi kunda dolzarb ilmiy va amaliy muammodir. KOBlarning barqaror faoliyat yuritishi, innovatsion g'oyalarni tatbiq etishi va ish o'rinlarini yaratishi uchun qulay ishbilarmonlik muhiti yaratish, ma'muriy to'siqlarni kamaytirish, moliyaviy va infratuzilmaviy ko'makni kuchaytirish bugungi kunning asosiy talablaridan biridir. Ushbu yo'nalishdagi tadqiqotlar KOBning iqtisodiy erkinlikni mustahkamlashdagi potentsialini to'liq ro'yobga chiqarishga qaratilgan bo'lishi zarur. Mavzuning iqtisodiy erkinlik va KOBni rivojlantirishning o'zaro bog'liqligi hamda ushbu sohadagi nazariy-metodologik yondashuvlar ko'plab xorijiy va mahalliy tadqiqotchilar tomonidan o'rganilgan. Iqtisodiy erkinlik tushunchasini ilk bor fundamental ravishda tahlil qilgan olimlaridan biri Milton Fridman bo'lib, u iqtisodiy erkinliksiz siyosiy erkinlikning to'liq bo'lmasligini ta'kidlagan [3]. Agar Rychard Epsteynning ishlari mulk huquqi va shartnoma erkinligini iqtisodiy erkinlikning asosiy unsurlari sifatida ko'rib chiqadi [4]. Adam Smit klassik iqtisodiyotning asoschisi sifatida bozor mexanizmlarining erkin faoliyat yuritishi iqtisodiy taraqqiyotning kaliti ekanligini ko'rsatib o'tgan [5]. So'nggi yillarda innovatsion iqtisodiyot nazariyasi doirasida Shumpeter g'oyalariga asoslanib, tadbirkorlik va innovatsiyalarning KOBni rivojlantirishdagi o'rni tahlil qilinmoqda. Jumladan, Daron Acemoglu va James Robinsonlar institutlarning iqtisodiy o'sishdagi rolini o'rganar ekan, iqtisodiy erkinlik va institutsional sifatning bog'liqligini ko'rsatib bergan [6]. O'zbekistonlik olimlardan professor Sh.S. Sharipov KO ...