KURS ISHI

KIRISH O'zbekistonning YaIM 2023-yilda 6,0% ga o'sib, 90,8 milliard AQSH dollariga yetgan bo'lsa [1], bu mamlakatning iqtisodiy barqarorligini ta'minlash va kelajak avlodlar uchun farovon jamiyat qurish yo'lidagi intilishlarini ko'rsatadi. Shu bilan birga, 2024-yilga mo'ljallangan investitsiya hajmi 40 milliard dollardan oshishi kutilmoqda [2], bu esa xorijiy va mahalliy sarmoyalarni jalb qilish orqali ishlab chiqarish salohiyatini oshirishga qaratilgan siyosatning natijasidir. Mamlakatning iqtisodiy rivojlanish strategiyasida yuqori qo'shimcha qiymatga ega mahsulotlar ishlab chiqarishni rag'batlantirish, raqamli iqtisodiyotni kengaytirish va innovatsiyalarni joriy etish muhim o'rin tutadi. Bunday sharoitda, tarixiy davrlardagi samarali iqtisodiy modellar va boshqaruv printsiplarini o'rganish, ularni zamonaviy kontekstda tahlil qilish, barqaror o'sishga erishish uchun yangi yechimlar topishda muhim ahamiyat kasb etadi. Ayniqsa, buyuk davlat arbobi Amir Temurning iqtisodiy qarashlari, davlatni boshqarish va iqtisodiyotni rivojlantirishdagi yondashuvlari hozirgi globallashuv sharoitida o'z dolzarbligini saqlab qolmoqda. Amir Temurning iqtisodiy qarashlari va ularni zamonaviy iqtisodiyotga tatbiq etish masalasi chuqur tahlilni talab qiladi, chunki bu sohada hal etilmagan ko'plab muammolar mavjud. Jumladan, Temur imperiyasining iqtisodiy modeli qanchalik samarali bo'lganligini aniq miqdoriy ko'rsatkichlar bilan baholash, uning bugungi kunda qo'llash imkoniyatlarini baholash, xususan, soliq tizimi, savdo yo'llarini himoya qilish, hunarmandchilik va qishloq xo'jaligini rivojlantirishga qaratilgan siyosatlarning zamonaviy tadbirkorlik muhitiga mosligini aniqlash zarur. Shuningdek, Temur davridagi "Kuch – adolatda" tamoyilining iqtisodiy barqarorlikni ta'minlashdagi roli qanday bo'lganligi va ushbu tamoyilni hozirgi bozor iqtisodiyoti sharoitida qanday qilib amaliyotga tatbiq etish mumkinligi masalasi ochiq qolmoqda. Global iqtisodiy inqirozlar va siyosiy beqarorlik sharoitida, davlatning iqtisodiyotdagi rolini qayta ko'rib chiqish, samarali boshqaruv mexanizmlarini yaratish va xalq farovonligini oshirish dolzarb vazifalardandir. Mavzuning o'rganilganlik darajasi bo'yicha jahon olimlari qatorida D. North (1990) o'zining institutsional iqtisodiyot nazariyasi bilan tarixiy davrlardagi iqtisodiy rivojlanishni tushuntirib, institutlarning, jumladan qonuniy va ijtimoi ...