KURS ISHI

KIRISH O‘zbekiston Respublikasida kichik va o‘rta biznes subyektlarining umumiy soni 2023-yilda 570 mingdan oshdi, ularning yalpi ichki mahsulotdagi ulushi 54,9% ni tashkil etdi [1]. Bu ko‘rsatkich iqtisodiy o‘sishning muhim omili bo‘lib xizmat qilsa-da, mikroiqtisodiy ko‘rsatkichlarning tahlil qilinishi bozor konyunkturasi, iste’molchi xulqi va ishlab chiqarish samaradorligi kabi jihatlarning kompleks baholashini taqozo etadi. Dunyo iqtisodiyotida 2023-yilda global inflyatsiya 6,9% ni tashkil etgan holda, markaziy banklar tomonidan foiz stavkalarining oshirilishi kuzatildi [2], bu esa xalqaro va mahalliy miqyosdagi firmalar faoliyatiga to‘g‘ridan-to‘g‘ri ta’sir ko‘rsatmoqda. Mazkur sharoitda korxonalarning barqaror rivojlanishini ta’minlash, ularning raqobatbardoshligini oshirish va ichki resurslardan samarali foydalanish maqsadida mikroiqtisodiy ko‘rsatkichlarning chuqur tahlili va ular asosida to‘g‘ri boshqaruv qarorlarini qabul qilish bugungi kunning eng dolzarb vazifalaridan biridir. Jahon iqtisodiyotida yuz berayotgan keskin o‘zgarishlar, jumladan, global ta’minot zanjiridagi uzilishlar, energetika resurslari narxining o‘zgarishi va geosiyosiy vaziyatning murakkablashuvi mikroiqtisodiy ko‘rsatkichlarning har bir firmaga ta’sirini kuchaytirdi. Xususan, O‘zbekiston sharoitida raqamli iqtisodiyotga o‘tish jarayonining jadallashuvi, valyuta siyosatining liberallashtirilishi va xalqaro savdo munosabatlarining kengayishi mahalliy korxonalar uchun yangi imkoniyatlar bilan birga qator qiyinchiliklarni ham keltirib chiqarmoqda. Bu sharoitda talab va taklif, narx elastikligi, bozor muvozanati, rentabellik va investitsion jozibadorlik kabi asosiy mikroiqtisodiy ko‘rsatkichlarni tahlil qilish orqali risklarni minimallashtirish, ishlab chiqarish xarajatlarini optimallashtirish va bozordagi o‘zgarishlarga tezkor moslashish mexanizmlarini ishlab chiqish iqtisodiy rivojlanishning muhim shartidir. Ushbu kurs ishi aynan shu ehtiyojlarga javob berishga qaratilgan bo‘lib, mikroiqtisodiy tahlilning nazariy asoslarini amaliy misollar bilan boyitishni maqsad qilgan. Mavzuning o‘rganilganlik darajasi xalqaro va mahalliy miqyosdagi ko‘plab olimlar tomonidan tadqiq qilingan. Adam Smitning "Xalqlar boyligi tabiati va sabablari to'g'risida tadqiqot" asari [3] iqtisodiy agentlar o'rtasidagi raqobat va erkin bozor mexanizmlarining samaradorligini asoslab bergan bo'lsa, Alfred Ma ...