KURS ISHI

KIRISH Jahon miqyosida barqaror rivojlanish va iqlim o‘zgarishiga qarshi kurash global iqtisodiy siyosatning asosiy ustuvor yo‘nalishlaridan biriga aylangan bir sharoitda, "yashil" iqtisodiyotga o‘tish zarurati tobora ortib bormoqda. Birlashgan Millatlar Tashkilotining Atrof-muhit dasturi (UNEP) ma'lumotlariga ko'ra, 2023 yilda global "yashil" investitsiyalar hajmi 1,7 trillion AQSH dollariga yetgan [1]. O‘zbekiston ham bu global tendensiyadan chetda qolmayapti; mamlakatimizda qayta tiklanuvchi energiya manbalarini o‘rnatish bo‘yicha jadal ishlar olib borilmoqda. Xususan, O‘zbekiston Energetika vazirligi ma’lumotlariga ko‘ra, 2023 yilda qayta tiklanuvchi energiya manbalarining umumiy quvvati 2,7 GVt ga yetgan bo‘lib, bu umumiy energiya ishlab chiqarish hajmining qariyb 17 foizini tashkil etadi [2]. Shu bilan birga, iqtisodiyotda energiya samaradorligini oshirish dasturlari natijasida 2022-2023 yillar davomida 2 milliard kub metrdan ortiq tabiiy gaz tejalgan [3]. "Atrof-muhitni asrash va "yashil" iqtisodiyot yili" Davlat dasturi ana shu sa’y-harakatlarning mantiqiy davomi bo‘lib, mamlakatning barqaror rivojlanish strategiyasida muhim o‘rin tutadi. Ushbu mavzu, ayniqsa, hozirgi kunda atrof-muhitning buzilishi, suv resurslarining tanqisligi, havo ifloslanishi va iqlim o‘zgarishi bilan bog‘liq muammolar keskinlashib borayotgan bir paytda alohida ahamiyat kasb etadi. O‘zbekistonda Orol dengizi fojiasi oqibatlari, qishloq xo‘jaligida suvdan samarasiz foydalanish va sanoat chiqindilarining ko‘payishi kabi masalalar dolzarbligini yo‘qotgani yo‘q. Global miqyosda esa 2023 yil tarixdagi eng issiq yil sifatida qayd etilgan bo‘lib, bu iqlim o‘zgarishining global iqtisodiyotga ta’sirini yanada kuchaytirmoqda [4]. Shu bois, "yashil" iqtisodiyotga o‘tish, resurslardan oqilona foydalanish, ekologik innovatsiyalarni joriy etish va barqaror ishlab chiqarishni rag‘batlantirish orqali ushbu muammolarni hal etish, kelajak avlodlar uchun qulay yashash muhitini yaratish strategik zarurat hisoblanadi. Davlat dasturida ko'zda tutilgan vazifalar bu borada keng ko'lamli o'zgarishlarga zamin yaratishi kutilmoqda, ammo ularni samarali amalga oshirishda hali ko'plab nazariy va amaliy masalalar o‘z yechimini kutmoqda. Mavzuning o‘rganilganlik darajasi xalqaro miqyosda yetarlicha chuqur tahlil qilingan. Masalan, D. Pearce (1989) o‘zining "Blueprint for a Green Economy" asarida "yashil" ...