KURS ISHI

KIRISH 2023-yil yakunlariga ko‘ra, O‘zbekistonda avtomobil transporti orqali tashilgan yuklar hajmi 1,9 milliard tonnani, yo‘lovchilar soni esa 6,5 milliard kishini tashkil etib, ushbu ko‘rsatkichlar so‘nggi besh yilda o‘rtacha 12-15% ga o‘sganligi kuzatildi [1]. Avtomobil transporti mamlakat iqtisodiyoti uchun strategik ahamiyatga ega bo‘lib, yalpi ichki mahsulotning taxminan 7-8% ini tashkil etadi va eksport-import operatsiyalarining qariyb 70% iga xizmat ko‘rsatadi [2]. Bu soha xalqaro va ichki savdo aloqalarini ta’minlashda muhim rol o‘ynaydi, shuningdek, turizm salohiyatini rivojlantirish va aholi farovonligini oshirishda asosiy omillardan biri hisoblanadi. Xorazm viloyati kabi mintaqaviy iqtisodiyotlar uchun avtomobil transportining uzluksiz va samarali faoliyati ayniqsa muhimdir, chunki u qishloq xo‘jaligi mahsulotlarini bozorlarga yetkazish, sanoat korxonalarini xomashyo bilan ta’minlash va aholining transportga bo‘lgan ehtiyojlarini qondirishda hal qiluvchi ahamiyatga ega [3]. Mavjud transport infratuzilmasining yetarliligi, yo‘l tarmog‘ining zichligi va sifatini yaxshilash, zamonaviy logistika yechimlarini joriy etish, raqamli texnologiyalardan foydalanish hamda ekologik muammolarni hal qilish hozirgi davrning dolzarb vazifalaridir. Xorazm viloyati o‘zining geografik joylashuvi va iqtisodiy o‘ziga xosligi tufayli avtomobil transporti rivojlanishi uchun rivojlanish imkoniyatini beradi, ammo bu sohadagi muammolar, jumladan, transport infratuzilmasining eskirganligi, yo‘l harakati xavfsizligi masalalari, transport kompaniyalari faoliyatining samaradorligini oshirish zarurati, moliyaviy barqarorlikni ta’minlash va zamonaviy boshqaruv mexanizmlarini joriy etish kabi bir qator hal etilmagan masalalarni o‘z ichiga oladi. Ushbu kurs ishi aynan mana shu muammolarni statistik tahlil qilish, ularning yechimlarini izlash va Xorazm viloyati avtomobil transporti tizimini barqaror rivojlantirish bo‘yicha aniq tavsiyalar ishlab chiqishga qaratilgan [4]. Transport tizimlarining rivojlanishi va samaradorligini oshirish bo‘yicha jahon miqyosida ko‘plab tadqiqotlar olib borilgan. Masalan, D. Rodrik (2007) o‘z ishlarida infratuzilma investitsiyalarining iqtisodiy o‘sishga ta’sirini tahlil qilib, transport infratuzilmasining rivojlanganligi mamlakatlarning raqobatbardoshligini oshirishda asosiy omil ekanligini isbotlagan [5]. M. Porter (1990) esa raqobat nazariyasini ...