KURS ISHI

KIRISH Geodeziya va kartografiya sohasida aylanma fondlar korxonalar faoliyatining uzluksizligini ta’minlashda muhim oʻrin tutadi. Oʻzbekistonda geodeziya va kartografiya xizmatlari bozori hajmi 2023-yilda 850 milliard soʻmdan oshgani holda [1], ushbu sohadagi korxonalarning aylanma fondlari tarkibi va ulardan foydalanish samaradorligi masalasi dolzarblik kasb etadi. Global miqyosda geodeziya xizmatlari bozori 2022-yilda 10,5 milliard AQSh dollariga baholangan boʻlib, 2030-yilga borib yiliga oʻrtacha 7,5% oʻsishi kutilmoqda [2]. Bu oʻsish tendensiyasi geodeziya va kartografiya sohasida aylanma fondlarning toʻgʻri boshqarilishini, ularni optimallashtirish va samaradorligini oshirishni strategik ahamiyatga molik vazifaga aylantirmoqda. Bugungi kunda Oʻzbekistonning geodeziya va kartografiya korxonalarida aylanma fondlarni boshqarishda bir qator tizimli muammolar mavjud. Xususan, resurslardan nooqilona foydalanish, inventarizatsiya jarayonlarining nomukammalligi, moliyaviy oqimlarni samarali rejalashtirishning yetishmasligi va zamonaviy texnologiyalarning yetarli darajada joriy etilmaganligi aylanma fondlarning aylanish tezligini pasaytirib, korxonalar rentabelligiga salbiy taʼsir koʻrsatmoqda [3]. Ushbu masalalarni hal etish, aylanma fondlarni boshqarishda yangi yondashuvlarni joriy qilish, xalqaro tajribani oʻrganish va mahalliy sharoitlarga moslashtirish geodeziya va kartografiya sohasi korxonalari barqaror rivojlanishining muhim shartidir. Mavzuning oʻrganilganlik darajasi boʻyicha, xalqaro miqyosda aylanma fondlar va ularni boshqarish masalalari bir qator yetuk olimlar tomonidan atroflicha tadqiq etilgan. Masalan, J. Van Horne (1989) oʻzining "Moliya menejmenti asoslari" asarida aylanma mablagʻlar boshqaruvining fundamental tamoyillarini va moliyaviy tahlil usullarini chuqur yoritgan, ayniqsa likvidlik va rentabellik oʻrtasidagi oʻzaro bogʻliqlikni nazariy asoslab bergan [4]. S. Ross, R. Westerfield va B. Jordan (2019) oʻz tadqiqotlarida kapital tuzilmasi va aylanma mablagʻlarning korxona qiymatiga taʼsirini empirik modellar orqali koʻrsatganlar, shuningdek aylanma mablagʻlarni optimallashtirishning risk tahlili metodologiyasini taklif qilganlar [5]. C. Horngren, G. Foster va S. Datar (2015) ishlab chiqarish xarajatlarini boshqarishda aylanma fondlarning rolini oʻrganganlar va ularning samarali boshqaruvi orqali xarajatlarni qisqartirish usullarini ishl ...