KURS ISHI

KIRISH Sanoat va fuqaro qurilishida geodezik ishlarni boshqarishning hozirgi kunda tobora murakkablashib borayotgan jarayonlari, uning iqtisodiy samaradorlik va xavfsizlik talablariga moslashuvchanligini ta'minlash bugungi kunning dolzarb masalalaridan biridir. Qurilish sanoatining global bozori 2023-yilda 14.5 trillion dollardan oshib, jadal sur'atlar bilan o'smoqda va bu o'sishning muhim qismi, taxminan 25-30% ni, infratuzilma loyihalarining rivojlanishi tashkil etadi [1]. O'zbekistonda esa qurilish sektori yalpi ichki mahsulotning (YaIM) o'rtacha 10-12% ini tashkil etib, 2023-yilda 15% dan ziyod o'sish sur'atini ko'rsatdi [2]. Bunday shiddatli rivojlanish jarayonida, har bir obyektning aniq joylashuvini belgilash, qurilish jarayonini geodezik jihatdan nazorat qilish va loyiha hujjatlariga muvofiq ravishda amalga oshirishni ta'minlash, sifatli va barqaror qurilishning asosi hisoblanadi. Geodezik ishlarni samarali boshqarish nafaqat texnik aniqlikni kafolatlaydi, balki qurilish jarayonidagi xarajatlarni optimallashtirish, muddatlarni qisqartirish va xatarlar darajasini pasaytirishda ham muhim rol o'ynaydi. Zamonaviy qurilish loyihalarida geodezik ishlar hajmi va murakkabligi sezilarli darajada oshganligi, ayniqsa, yuqori texnologiyali uskunalar va usullardan foydalanish zaruriyatini yuzaga keltirmoqda. Loyiha boshqaruvining standart usullaridan tashqari, BIM (Building Information Modeling) kabi integrativ tizimlarning joriy etilishi geodezik ma'lumotlarni loyiha siklining barcha bosqichlariga chuqurroq singdirish imkonini bermoqda. Biroq, ko'plab loyihalarda geodezik ishlar menejmenti bo'yicha aniq metodologik yondashuvlarning yetishmasligi, xavf-xatarlarni baholash va iqtisodiy samaradorlikni aniqlashda qiyinchiliklar yuzaga kelmoqda. Bu esa qurilish jarayonida texnik xatolar, qo'shimcha xarajatlar va muddatlarning uzayishiga olib kelishi mumkin. Shuning uchun, sanoat va fuqaro qurilishida geodezik ishlarni boshqarishni takomillashtirish, zamonaviy menejment nazariyalarini tadbiq etish va iqtisodiy samaradorlikni oshirishga qaratilgan tadqiqotlar bugungi kun uchun o'ta muhimdir. Geodezik ishlarni boshqarishning nazariy va metodologik asoslari jahon miqyosida ko'plab tadqiqotchilar tomonidan o'rganilgan. M. R. H. El-Ashmawy (2019) o'z tadqiqotlarida qurilish loyihalarida geodezik nazoratni avtomatlashtirish va aniqligini oshirish bo'yicha yangi algoritml ...