KURS ISHI

KIRISH O'zbekiston Respublikasida raqamli iqtisodiyotni rivojlantirish strategiyasining ajralmas qismi sifatida ma'lumotlar xavfsizligi va uzluksizligini ta'minlash ustuvor vazifa hisoblanadi. O'zbekiston Respublikasi Prezidentining 2022-yil 28-yanvardagi "Raqamli O'zbekiston – 2030" strategiyasini tasdiqlash to'g'risidagi PQ-105-sonli qaroriga muvofiq, davlat organlari va xo'jalik subyektlarida axborot tizimlarining uzluksiz faoliyatini ta'minlash dolzarb hisoblanadi [1]. O'zbekiston Raqamli Texnologiyalar vazirligi ma'lumotlariga ko'ra, 2023-yilda mamlakatda axborot tizimlariga qarshi kiberhujumlar soni 15% ga oshgan, bu esa ma'lumotlarni yo'qotish xavfini sezilarli darajada kuchaytiradi [2]. Shu sababli, samarali backup (zaxiralash) dasturlarini ishlab chiqish va joriy etish nafaqat texnik ehtiyoj, balki milliy axborot xavfsizligi strategiyasining muhim elementidir. Global miqyosda, ma'lumotlarni zaxiralash bozori 2023-yilda taxminan 12.5 milliard AQSH dollarini tashkil etgan va 2028-yilga borib yillik o'rtacha 12% o'sish bilan 22 milliard dollarga yetishi prognoz qilinmoqda [3]. Ushbu tendensiyalar O'zbekistonning raqamli transformatsiya jarayonlarida backup dasturlarining ahamiyatini yanada oshiradi. Ma'lumotlar massivining misli ko'rilmagan darajada o'sishi, kiberxavfsizlik tahdidlarining murakkablashuvi va bulutli texnologiyalarning keng qo'llanilishi backup dasturlariga bo'lgan talabni tubdan o'zgartirmoqda. Aksariyat tashkilotlar o'zlarining axborot tizimlarida ma'lumotlar xavfsizligini ta'minlashda standart yechimlardan foydalanadi, ammo bu yechimlar ko'pincha murakkab kiberhujumlar, apparat nosozliklari yoki tasodifiy ma'lumot yo'qotish holatlarida yetarli darajada himoya bera olmaydi. Ayniqsa, O'zbekiston sharoitida, kichik va o'rta biznes subyektlarining 60% dan ortig'i ma'lumotlarni zaxiralash uchun yetarli infratuzilmaga ega emasligi [4], ma'lumotlarni yo'qotish holatlarida jiddiy moliyaviy va obro'ga oid yo'qotishlarga olib kelishi mumkin. Bunday muammolarning hal etilmaganligi, sohaga moslashuvchan, iqtisodiy jihatdan samarali va yuqori xavfsizlik darajasini ta'minlovchi innovatsion backup yechimlarining dolzarbligini ko'rsatadi. Mavzuning o'rganilganlik darajasi xalqaro miqyosda ancha kengdir. Masalan, P. Mell va T. Grance (2011) "Bulutli hisoblashlarning NIST ta'rifi" asarida bulutli backup tizimlarining asosiy xususiyatlari va xavfsizl ...