KURS ISHI

KIRISH Bankrotlik ehtimolini bashorat qilish usullari mavzusidagi ushbu kurs ishi zamonaviy korporativ moliyaning eng dolzarb masalalaridan birini o‘rganadi. Korxonalarning moliyaviy barqarorligini ta’minlash, investorlar va kreditorlar manfaatlarini himoya qilish, shuningdek, iqtisodiyotda tizimli xatarlarni kamaytirish uchun bankrotlik ehtimolini aniq va samarali bashorat qilish mexanizmlari muhim ahamiyatga ega. Ushbu tadqiqotda bankrotlikni bashorat qilishning nazariy asoslari, amaliy usullari va O‘zbekiston sharoitidagi dolzarb muammolar kompleks tahlil qilinadi. O‘zbekistonda bankrotlik holatlari soni 2023-yilda 10 foizga o‘sib, 1500 tadan oshdi [1]. Kreditorlik qarzdorliklar bo‘yicha sud da’volarining umumiy summasi 2023-yil yakuniga ko‘ra 8 trln so‘mdan ortiqni tashkil etgan [2]. Bankrotlik holatlari natijasida davlat byudjetiga tushadigan soliq tushumlarining kamayishi taxminan 500 mlrd so‘mga yetdi [3]. Global miqyosda esa, 2023-yilda korporativ bankrotliklar umumiy soni 15 yildan beri kuzatilmagan eng yuqori darajaga yetib, dunyo bo‘ylab 600 mingdan ortiq korxona bankrot deb e’lon qilindi [4]. Xalqaro Valyuta Jamg‘armasi (XVJ) ma’lumotlariga ko‘ra, global iqtisodiyotda bankrotlik ehtimoli yuqori bo‘lgan korxonalar ulushi 2023-yilda 12% dan 15% ga oshgan [5]. Ushbu raqamlar bankrotlikni bashorat qilish usullarini takomillashtirish zaruratini yaqqol ko‘rsatadi, ayniqsa, bozor iqtisodiyoti sharoitida raqobatning kuchayishi va iqtisodiy noaniqliklarning ortib borayotganini hisobga olsak, moliyaviy barqarorlikni ta’minlash har qachongidan ham muhimroqdir. Bankrotlik ehtimolini bashorat qilish usullarini chuqur o‘rganish hozirgi iqtisodiy sharoitda strategik ahamiyatga ega. Global va milliy iqtisodiyotda ro‘y berayotgan tezkor o‘zgarishlar, jumladan, inflyatsiya bosimi, foiz stavkalarining o‘zgarishi va geosiyosiy keskinliklar korxonalarning moliyaviy faoliyatiga sezilarli ta’sir ko‘rsatmoqda. Mavjud bankrotlikni bashorat qilish modellari ko‘pincha an’anaviy moliyaviy ko‘rsatkichlarga asoslanadi, biroq ular zamonaviy sharoitda yuzaga keladigan noodatiy xatarlarni to‘liq qamrab ololmaydi. Jumladan, O‘zbekiston sharoitida kichik va o‘rta biznes subyektlarining moliyaviy ma’lumotlariga kirishning cheklanganligi, shuningdek, milliy iqtisodiyotning o‘ziga xos xususiyatlari, masalan, yuqori naqd pul aylanmasi va norasmiy sektorning mavjudligi mavjud modell ...