KURS ISHI

KIRISH So‘nggi ma’lumotlarga ko‘ra, global miqyosda ekologik tovarlar va xizmatlar bozori hajmi 2023-yilda 1,3 trillion AQSh dollarini tashkil etib, 2030-yilga borib 3,5 trillion dollardan oshishi prognoz qilinmoqda [1]. Bu o‘sish barqaror rivojlanishga qaratilgan investitsiyalar, jumladan qayta tiklanuvchi energiya, chiqindilarni qayta ishlash va suv tozalash texnologiyalariga bo‘lgan talabning ortishi bilan bog‘liq [2]. O‘zbekistonda esa, yashil iqtisodiyotga o‘tish dasturlari doirasida qayta tiklanuvchi energiya manbalarining umumiy energiya balansidagi ulushi 2023-yilda 14% ga yetdi [3], bu ko‘rsatkich 2030-yilga borib 25% ga yetkazilishi rejalashtirilgan [4]. Bundan tashqari, O‘zbekiston Respublikasi Davlat statistika qo‘mitasi ma’lumotlariga ko‘ra, 2022-yilda aholi jon boshiga chiqindi hosil bo‘lishi 350 kg ni tashkil etgan bo‘lib, bu raqamni kamaytirish va qayta ishlash darajasini 25% dan 60% ga oshirish ustuvor vazifa hisoblanadi [5]. Ushbu statistik ma’lumotlar, dunyo miqyosida ham, O‘zbekiston miqyosida ham barqaror rivojlanish va ekologik yondashuvlarning nafaqat nazariy konsept, balki amaliy iqtisodiy va ijtimoiy zaruratga aylanganini yaqqol ko‘rsatmoqda. Bugungi kunda insoniyat global miqyosda iqlim o‘zgarishi, bioxilma-xillikning yo‘qolishi, resurslarning kamayishi va atrof-muhit ifloslanishi kabi misli ko‘rilmagan ekologik muammolarga duch kelmoqda [6]. Bu muammolar nafaqat kelajak avlodlar, balki hozirgi avlodning ham farovonligi va hayot sifatiga bevosita tahdid soladi. Barqaror rivojlanish konsepsiyasi ushbu murakkab muammolarni hal etish uchun kompleks yondashuvni taklif etadi, unda iqtisodiy o‘sish, ijtimoiy adolat va ekologik himoya uyg‘unligi ta’minlanadi [7]. Biroq, ushbu konsepsiyaning nazariy asoslarini amaliyotga tatbiq etish, ayniqsa O‘zbekiston kabi rivojlanayotgan mamlakatlarda, o‘ziga xos qiyinchiliklarga duch kelmoqda. Ekologik siyosatni ishlab chiqish, yashil texnologiyalarni joriy etish, resurslardan oqilona foydalanish va aholining ekologik ongini oshirish kabi masalalar hali to‘liq hal etilmagan. Ushbu kurs ishi aynan shu bo‘shliqlarni to‘ldirishga, ya’ni barqaror rivojlanish konsepsiyasini O‘zbekiston sharoitida ekologik yondashuvlar orqali samarali amalga oshirish mexanizmlarini tahlil qilishga qaratilgan. Barqaror rivojlanish konsepsiyasi va ekologik yondashuvlar masalasi xalqaro miqyosda ko‘plab yetakchi olimlar tomo ...