KURS ISHI

KIRISH O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2022-yil 11-maydagi “Ta’lim sohasidagi islohotlarni jadallashtirish va uzluksiz ta’lim sifatini oshirish bo‘yicha qo‘shimcha chora-tadbirlar to‘g‘risida”gi PQ-241-son qarori [1] hamda “Raqamli O‘zbekiston – 2030” strategiyasi doirasida ta’lim jarayoniga zamonaviy texnologiyalarni joriy etishga alohida e’tibor qaratilmoqda. Xususan, O‘zbekiston ta’lim tizimida virtual muhitni joriy etishga qaratilgan investitsiyalar hajmi 2023-yilda 50 million AQSH dollaridan oshdi [2], bu esa keyingi besh yil ichida 15-20% yillik o‘sishni prognoz qilmoqda [3]. Raqamli ta’lim resurslaridan foydalanuvchilar soni so‘nggi uch yilda 30% ga o‘sib, hozirda 4 milliondan ortiq o‘quvchi va o‘qituvchini qamrab olgan [4]. Biologiya ta’limi sohasida virtual laboratoriyalar va simulyatsiyalar orqali o‘quv materiallarini o‘zlashtirish samaradorligini o‘rtacha 25-30% ga oshirish imkoniyati mavjudligi qayd etilmoqda [5]. Shunga qaramay, mazkur texnologiyalarning amaliyotga joriy etilishi va ularning ta’lim sifatiga ta’sirini chuqur tahlil qilish, ayniqsa biologiya fanini o‘qitishda, haligacha dolzarb masala bo‘lib qolmoqda. Bugungi kunda jahon ta’lim tizimi tezkor rivojlanayotgan texnologiyalar sharoitida katta o‘zgarishlarga duch kelmoqda. An’anaviy o‘qitish metodlari ko‘pincha o‘quvchilarning faolligini oshirish, murakkab tushunchalarni vizuallashtirish va amaliy ko‘nikmalarni rivojlantirishda cheklovlarga ega. Biologiya kabi amaliy fanlar uchun laboratoriya tajribalari va real dunyo obyektlarini o‘rganish juda muhim, ammo ularga kirish imkoniyatining cheklanganligi, xavfsizlik masalalari va yuqori xarajatlar ko‘pincha ta’lim sifatini pasaytiradi. Virtual muhit va zamonaviy pedagogik texnologiyalar bu muammolarga yechim taklif etadi, o‘quvchilarga interaktiv, xavfsiz va qiziqarli o‘rganish tajribasini taqdim etadi. Lekin, ushbu texnologiyalarning biologiya ta’limida qo‘llanilishi, ularning samaradorligini ilmiy asoslash va joriy etish mexanizmlarini ishlab chiqish O‘zbekiston kontekstida hali to‘liq o‘rganilmagan. Ayniqsa, virtual laboratoriyalar, kengaytirilgan va virtual reallik (VR/AR) texnologiyalari, gamifikatsiya va flipped classroom kabi yondashuvlarning biologiya fanini o‘qitishdagi o‘ziga xos imkoniyatlari va qiyinchiliklari chuqur tahlilga muhtoj. Mavzuning o‘rganilganlik darajasi bo‘yicha, virtual muhit va pedagogik texnologiyala ...