KURS ISHI

KIRISH Oʻzbekistonda boshlangʻich sinf oʻquvchilarining ona tili savodxonligi darajasi maktab ta’lim tizimidagi eng muhim koʻrsatkichlardan biri hisoblanadi. Oʻzbekiston Respublikasi Xalq ta’limi vazirligi ma’lumotlariga koʻra, 2023-2024 oʻquv yilida boshlangʻich sinflarda oʻqiyotgan 3,5 milliondan ortiq oʻquvchining 15-20 foizida imloviy xatolar kuzatilishi kuzatilgan [1]. Bu koʻrsatkich, xalqaro PISA (The Programme for International Student Assessment) baholash dasturi natijalariga koʻra, oʻzbekistonlik oʻquvchilarning oʻrtacha oʻqish va yozish savodxonligi boʻyicha oʻrtacha 450 balldan yuqori natija koʻrsatgan boʻlsada, imlo koʻnikmalarini yanada mustahkamlash zaruriyatini koʻrsatadi [2]. Ayrim tadqiqotlarga koʻra, ona tilini oʻqitish metodikasini takomillashtirish orqali oʻquvchilarning imlo savodxonligini 10-15% ga oshirish mumkinligi aniqlangan [3]. Shunday qilib, undosh tovushlarni oʻrgatish orqali oʻquvchilarni imloga oʻrgatish masalasi ta’lim tizimida ustuvor ahamiyat kasb etmoqda, chunki bu oʻquvchilarning yozma nutq malakalarini shakllantirishda poydevor vazifasini bajaradi va keyingi bosqichlarda til oʻrganish muvaffaqiyatiga bevosita ta’sir koʻrsatadi. Hozirgi kunda global axborotlashgan jamiyatda yozma savodxonlikning ahamiyati tobora ortib bormoqda. Raqamli kommunikatsiya vositalarining kengayishi, ijtimoiy tarmoqlar va elektron yozishmalarning kundalik hayotga chuqur kirib borishi munosabati bilan toʻgʻri va savodli yozish koʻnikmasi nafaqat oʻquv jarayonida, balki kundalik muloqotda ham muhim rol oʻynaydi. Biroq, boshlangʻich sinflarda undosh tovushlar imlosini oʻrgatishda metodik yondashuvlarning bir xilligi, oʻquvchilarning individual xususiyatlarini inobatga olmaslik, shuningdek, zamonaviy pedagogik texnologiyalardan yetarlicha foydalanmaslik kabi muammolar hali ham mavjud [4]. Xususan, jarangli va jarangsiz undoshlar, shuningdek, qiyin talaffuz etiladigan va imlosida xatolikka yoʻl qoʻyiladigan undoshlar (masalan, j-ch, h-x, q-gʻ) bilan bogʻliq muammolar oʻquvchilarning imlo savodxonligini pasaytiruvchi omillardan biri hisoblanadi. Bu muammolar kelajakda oʻquvchilarning nafaqat ona tili, balki boshqa fanlarni oʻzlashtirishiga ham salbiy ta’sir koʻrsatishi mumkin, chunki tushunish va ifodalash qobiliyati bevosita yozma savodxonlikka bogʻliq. Shuning uchun ushbu kurs ishi ona tili darslarida undosh tovushlar imlosini oʻrgatishning samara ...