KURS ISHI

KIRISH Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2022-yil 28-yanvardagi "2022-2026-yillarga moʻljallangan Yangi Oʻzbekistonning taraqqiyot strategiyasi toʻgʻrisida"gi PF-60-sonli Farmonida taʼlim sohasini tubdan takomillashtirish, uzluksiz taʼlim tizimini rivojlantirish, shuningdek, pedagog kadrlarning kasbiy kompetensiyalarini oshirish masalalari ustuvor vazifa sifatida belgilangan [1]. Oʻzbekiston Respublikasi Maktabgacha va maktab taʼlimi vazirligi maʼlumotlariga koʻra, 2023-2024 oʻquv yilida mamlakatimizdagi umumtaʼlim maktablarida jami 6.5 milliondan ortiq oʻquvchi taʼlim olgan boʻlib, shundan 2 milliondan ziyodi boshlangʻich sinf oʻquvchilaridir [2]. Boshlangʻich sinf oʻqituvchilarining kasbiy kompetensiyalari aynan shu millionlab yosh avlodning kelajakdagi muvaffaqiyatiga poydevor qoʻyishda hal qiluvchi rol oʻynaydi. Bugungi kunda boshlangʻich taʼlim tizimida oʻqituvchilarning innovatsion pedagogik texnologiyalarni oʻzlashtirish, ijodiy yondashuvlarni qoʻllash va raqamli savodxonlikni rivojlantirish darajasi talab darajasida emasligi kuzatilmoqda, bu esa taʼlim sifatiga salbiy taʼsir koʻrsatishi mumkin [3]. Mazkur mavzuning dolzarbligi, shuningdek, Oʻzbekistonning ijtimoiy-iqtisodiy rivojlanishi va xalqaro taʼlim standartlariga integratsiyalashuv jarayonlarida ham oʻz aksini topadi. Taʼlim sohasini modernizatsiya qilish strategiyasida boshlangʻich sinf oʻqituvchisining rolini kuchaytirish muhim oʻrin tutadi. Zamonaviy dunyoda bilim, koʻnikma va malakalarga ega, ijodiy fikrlaydigan, mustaqil qaror qabul qila oladigan shaxslarni shakllantirish uchun taʼlimning dastlabki bosqichidan boshlab sifatli oʻqitishni taʼminlash zarur. Biroq, mavjud tizimda boshlangʻich sinf oʻqituvchilarining uzluksiz kasbiy rivojlanish mexanizmlari yetarli darajada takomillashmagan, ularning kompetensiyalarini baholash va oshirish boʻyicha yagona, tizimli yondashuvlar mavjud emas [5]. Bu esa, bir tomondan, pedagoglarning kasbiy mahoratini oshirishga toʻsiq boʻlsa, ikkinchi tomondan, taʼlim sifatining oʻzgaruvchanligiga olib keladi. Jumladan, Oʻzbekistondagi maktablarning 45% dan ortigʻida malakali boshlangʻich sinf oʻqituvchilariga ehtiyoj yuqoriligicha qolmoqda, ayniqsa chekka hududlarda bu koʻrsatkich 60% ga yetadi [6]. Boshlangʻich sinf oʻqituvchisining kasbiy kompetensiyalari masalasi jahon miqyosida koʻplab olimlar tomonidan chuqur oʻrganilgan. Masalan, X.Gardner (1983) k ...