KURS ISHI

KIRISH O‘zbekiston Respublikasi Xalq ta’limi vazirligi ma’lumotlariga ko‘ra, 2023-2024 o‘quv yilida boshlang‘ich sinflarda 3,5 milliondan ortiq o‘quvchi ta’lim olmoqda [1]. Bu ko‘rsatkich mamlakat aholisining yosh tarkibi nuqtai nazaridan yildan yilga o‘sib bormoqda, shu bilan birga ularning har tomonlama rivojlanishi, jumladan, ijtimoiy faolligini oshirish masalasi ham dolzarb ahamiyat kasb etadi. Maktab o‘quvchilarining ijtimoiy faolligi nafaqat o‘quv jarayonidagi muvaffaqiyatini, balki jamiyatda o‘z o‘rnini topish, fuqarolik mas’uliyatini his etish va kelajakda faol shaxs bo‘lib shakllanishida asosiy omillardan biridir [2]. So‘nggi tadqiqotlar shuni ko‘rsatadiki, ijtimoiy faol bolalar maktabda yaxshi o‘zlashtirishadi, tengdoshlari bilan muloqotda muvaffaqiyatliroq bo‘lishadi va stressga chidamliliklari yuqori bo‘ladi [3]. Shu nuqtai nazardan, boshlang‘ich sinf o‘quvchilarining ijtimoiy faolligini oshirish bugungi kunda ta’lim sohasidagi muhim strategik vazifalardan biridir. Globallashuv jarayonlari va axborot texnologiyalarining jadal rivojlanishi sharoitida bolalarning real hayotda ijtimoiy ko‘nikmalarni egallashlari tobora murakkablashmoqda. Virtual muloqotlar ko‘payishi, o‘yinlarga haddan tashqari ruju qo‘yish bolalarda empatiya, hamkorlik, mas’uliyat kabi muhim ijtimoiy fazilatlarning sust rivojlanishiga olib kelishi mumkin [4]. Ta’lim tizimi oldida turgan asosiy muammo shundaki, an’anaviy ta’lim metodlari ijtimoiy faollikni yetarli darajada rag‘batlantirmayapti. O‘quvchilarning jamiyat hayotidagi ishtirokini ta’minlash, ularda fuqarolik pozitsiyasini shakllantirish, o‘z g‘oyalarini erkin ifodalash va jamoaviy ishlash ko‘nikmalarini rivojlantirish bo‘yicha samarali pedagogik texnologiyalar va mexanizmlarga ehtiyoj sezilmoqda. Mavzuning o‘rganilganlik darajasi bo‘yicha jahon miqyosida ko‘plab tadqiqotlar olib borilgan. Erik Erikson (1963) o‘zining psixosotsial rivojlanish nazariyasida shaxsning ijtimoiy muhit bilan o‘zaro munosabatlari uning rivojlanishida hal qiluvchi rol o‘ynashini asoslab bergan, ayniqsa boshlang‘ich ta’lim yoshida tashabbuskorlik va mahorat hissi shakllanishini ta’kidlagan [5]. Albert Bandura (1977) ijtimoiy-kognitiv nazariyasini ishlab chiqib, bolalarning ijtimoiy faolligi model orqali o‘rganish va kuzatuv orqali rivojlanishini, empatiya va hamkorlik kabi ko‘nikmalar shakllanishida ijtimoiy muhitning ahamiyatini ko‘rsatib berga ...