KURS ISHI

KIRISH Oʻzbekiston Respublikasi Xalq ta’limi vazirligi ma’lumotlariga ko‘ra, 2023-2024 o‘quv yilida umumta’lim maktablaridagi boshlang‘ich sinf o‘quvchilari soni 3,5 milliondan oshgan [1], bu mamlakatning umumiy aholisining sezilarli qismini tashkil etadi. UNICEFning 2022-yildagi hisobotiga ko‘ra, O‘zbekistonda boshlang‘ich ta’limning qamrovi 99% dan yuqori bo‘lsa-da [2], ta’lim sifatini oshirish va o‘quvchilarning o‘quv faoliyatini faollashtirish dolzarb masalalardan biri bo‘lib qolmoqda. Global ta’lim bozorida innovatsion pedagogik texnologiyalar hajmi 2023-yilda 225 milliard dollarni tashkil etgan [3], bu esa ta’lim jarayonida zamonaviy yondashuvlarning o‘rni qanchalik muhim ekanligini ko‘rsatadi. Shu bilan birga, PISA xalqaro baholash dasturlari doirasida O‘zbekiston o‘quvchilarining natijalari ko‘plab rivojlangan mamlakatlarnikidan pastroq bo‘lib, bu o‘quv faoliyatini faollashtirishga qaratilgan yangi strategiyalarni ishlab chiqish zaruratini taqozo etadi [4]. Bugungi kunda boshlang‘ich sinf o‘quvchilarining o‘quv faoliyatini faollashtirish nafaqat bilim berish, balki ularda mustaqil fikrlash, ijodiy yondashish va o‘z-o‘zini rivojlantirish ko‘nikmalarini shakllantirish uchun muhim ahamiyat kasb etadi. An’anaviy ta’lim usullari ko‘pincha passiv o‘quvchilik pozitsiyasini shakllantirib, o‘quvchilarning ichki motivatsiyasini to‘liq uyg‘ota olmaydi. Bu holat ayniqsa boshlang‘ich sinflarda yaqqol namoyon bo‘ladi, chunki bu yoshdagi bolalarda o‘rganishga bo‘lgan qiziqishni saqlab qolish va ularni faol ishtirok etishga undash katta pedagogik mahoratni talab qiladi. Shu sababli, boshlang‘ich ta’limda o‘quv faoliyatini faollashtirishga qaratilgan innovatsion yondashuvlar, pedagogik texnologiyalar va interfaol metodlarni joriy etish orqali ta’lim sifatini oshirish va o‘quvchilarning kelajakdagi muvaffaqiyatlari uchun mustahkam asos yaratish zarurati tobora ortib bormoqda. Ushbu tadqiqot aynan shu muammoga yechim topishga qaratilgan bo‘lib, o‘quvchilarning o‘quv jarayoniga faol jalb etishning samarali usullarini tahlil qilishni maqsad qiladi. O‘quv faoliyatini faollashtirish muammosi jahon miqyosida ko‘plab olimlar tomonidan chuqur o‘rganilgan. Konstruktivizm nazariyasining asoschilaridan biri Lev Vygotskiy (1978) o‘zining "Ijtimoiy-madaniy rivojlanish nazariyasi" asarida o‘quvchining bilim olish jarayonida ijtimoiy o‘zaro munosabatlarning muhimligini ta’kidlab, ...