KURS ISHI

KIRISH Oʻzbekistonda 2023-yil holatiga koʻra boshlangʻich taʼlimda matematika fanini oʻzlashtirish koʻrsatkichlari PISA natijalarida past darajada qayd etilmoqda, xususan, 15 yoshli oʻquvchilarning matematik savodxonligi boʻyicha oʻrtacha ball OECD mamlakatlari oʻrtachasidan 42 ballga kamroqni tashkil etdi [1]. Bu esa, taʼlim sifatini oshirish va boshlangʻich sinflarda matematika oʻqitishning umumiy masalalarini chuqur tahlil qilish zaruriyatini koʻrsatadi. Jahon miqyosida esa, STEM fanlariga, xususan, matematikaga boʻlgan talab kundan-kunga ortib bormoqda, global iqtisodiyotda matematik kompetensiyaga ega mutaxassislarning ulushi 2025-yilga qadar 25% ga yetishi prognoz qilinmoqda [2]. Bu tendensiya, mamlakatimizda ham taʼlim tizimini rivojlantirish va yosh avlodning raqobatbardoshligini oshirish uchun matematik taʼlimga alohida eʼtibor qaratish kerakligini anglatadi. Boshlangʻich sinflarda matematik taʼlimning yuqori darajada tashkil etilishi oʻquvchilarning keyingi oʻqish bosqichlaridagi muvaffaqiyatlari uchun poydevor hisoblanadi. Bugungi kunda, texnologik taraqqiyotning shiddatli surʼatlari va globallashuv sharoitida matematik fikrlash qobiliyatini rivojlantirish muhim ahamiyat kasb etmoqda. Biroq, boshlangʻich taʼlimda matematika oʻqitishda bir qator tizimli muammolar, jumladan, oʻquv dasturlarining eskirganligi, oʻqituvchilarning zamonaviy metodologiyalarni qoʻllash boʻyicha yetarli bilim va koʻnikmalarga ega emasligi, oʻquvchilarning motivatsiyasini oshirish boʻyicha samarali yondashuvlarning yoʻqligi kabi masalalar hal etilmagan holda qolmoqda. Ushbu muammolarni bartaraf etish, oʻquv jarayonini interfaol metodlar va kognitiv yondashuvlar asosida tashkil etish orqali matematik kompetensiyani shakllantirish, mamlakatimizning ijtimoiy-iqtisodiy rivojlanishiga bevosita hissa qoʻshadi. Matematika oʻqitish metodikasini oʻrganishga bagʻishlangan ilmiy ishlar jahon miqyosida keng rivojlangan. Masalan, Jean Piaget (1950) oʻzining konstruktivizm nazariyasida bolalarning bilimlarni shaxsiy tajriba asosida qurishini taʼkidlab, matematik tushunchalarni oʻzlashtirishda amaliy mashgʻulotlar va manipulyativ materiallarning ahamiyatini asoslagan [3]. Lev Vygotsky (1978) esa ijtimoiy-madaniy rivojlanish nazariyasi orqali oʻquvchilarning matematik bilimlarni oʻzlashtirishida hamkorlikdagi oʻqitish va "eng yaqin rivojlanish zonasi" konsepsiyasining rolini yoritgan [4 ...