KURS ISHI

KIRISH Oʻzbekiston Respublikasida taʼlim tizimini isloh qilish va xalqaro standartlarga moslashtirish borasidagi saʼy-harakatlar uzluksiz davom etmoqda. Xususan, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 23-sentyabrdagi "Taʼlim toʻgʻrisida"gi qonuni va 2020-yil 29-apreldagi "Matematika sohasidagi taʼlim sifatini oshirish va ilmiy tadqiqotlarni rivojlantirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida"gi PQ-4708-sonli Qaroriga muvofiq, umumtaʼlim maktablarida, jumladan boshlangʻich sinflarda matematika fanini oʻqitish sifati va mazmunini tubdan takomillashtirish dolzarb vazifa hisoblanadi [1]. OʻzR Maktabgacha va maktab taʼlimi vazirligining 2023-yilgi hisobotlariga koʻra, boshlangʻich sinflarda oʻquvchilarning fazoviy tasavvur va mantiqiy fikrlash koʻnikmalarini rivojlantirishga qaratilgan amaliy-matematik mavzularni oʻzlashtirish darajasi oʻrtacha 78% ni tashkil etadi, bu esa xalqaro PISA testlari natijalari boʻyicha oʻrtacha 85% koʻrsatkichdan pastdir [2]. Shuningdek, 2022-2023 oʻquv yilida oʻtkazilgan monitoringlarda aniqlanishicha, 1-4-sinf oʻquvchilarining simmetriya kabi geometrik tushunchalarni amaliyotda qoʻllash boʻyicha koʻrsatkichlari 65% atrofida boʻlib, bu ushbu mavzuni oʻqitish metodikasini takomillashtirish zaruratini koʻrsatadi [3]. Ushbu kurs ishi aynan simmetriya tushunchasini boshlangʻich sinflarda oʻqitishning zamonaviy metodikalarini tadqiq etishga qaratilgan boʻlib, uning dolzarbligi oʻquvchilarning kognitiv rivojlanishi, fazoviy tasavvurlarini shakllantirish va mantiqiy fikrlash qobiliyatlarini mustahkamlash bilan bevosita bogʻliqdir. Mavjud taʼlim dasturlarida simmetriya tushunchasiga yetarlicha eʼtibor berilmasligi yoki uning oʻqitish metodlari eskicha yondashuvlarga asoslanishi natijasida oʻquvchilar geometrik shakllar va ularning xususiyatlari haqida yuzaki tasavvurlarga ega boʻlishmoqda. Bu esa kelajakda yuqori sinflarda geometriya va boshqa aniq fanlarni oʻrganishda qiyinchiliklarga olib kelishi mumkin [4]. Ushbu tadqiqot, aynan mana shu boʻshliqni toʻldirish, yaʼni boshlangʻich sinf oʻquvchilariga simmetriya tushunchasini interfaol, koʻrgazmali va amaliy usullar orqali samarali yetkazish mexanizmlarini ishlab chiqishga qaratilgan. Simmetriya tushunchasini oʻqitish metodikasi xalqaro miqyosda koʻplab olimlar tomonidan chuqur oʻrganilgan. Masalan, J. Piaget (1960-yillar) oʻzining kognitiv rivojlanish nazariyasida bolalarning fazoviy t ...