KURS ISHI

KIRISH Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Shavkat Mirziyoyevning ta’lim sohasiga alohida e’tibor qaratishi natijasida, soʻnggi yetti yilda mamlakatda maktablar soni 10% ga oshib, 2023-yil yakunida 10 mingdan ziyodga yetdi [1]. Boshlangʻich taʼlimga qamrov darajasi esa 2023-yil holatiga koʻra 99.8% ni tashkil etib, deyarli universal darajaga yetgan boʻlsa-da [2], bu qamrovning sifatini ta’minlash va oʻquvchilarning har tomonlama rivojlanishini qoʻllab-quvvatlash masalasi dolzarbligicha qolmoqda. Shu bilan birga, UNICEF ma’lumotlariga koʻra, dunyo miqyosida ijtimoiy-emotsional koʻnikmalarning rivojlanishi bolalar oʻrtasida akademik muvaffaqiyatga bevosita ta’sir koʻrsatadi va bu koʻnikmalarni shakllantirishda ijtimoiy hamkorlikning roli 20% gacha boʻlgan natijadorlik oʻsishini ta’minlashi mumkinligi ta’kidlanadi [3]. Ushbu koʻrsatkichlar boshlangʻich ta’lim jarayonida nafaqat bilim berishga, balki ijtimoiy koʻnikmalarni rivojlantirishga qaratilgan hamkorlik mexanizmlarini joriy etish zaruratini yaqqol koʻrsatadi. Bugungi globallashuv va axborotlashuv davrida ta’lim tizimida yuzaga kelayotgan asosiy muammolardan biri – oʻquvchilarning akademik bilimlarni oʻzlashtirish bilan bir qatorda, ularning jamiyatga moslashishi, ijtimoiy koʻnikmalarni egallashi va muammolarni hal qilish qobiliyatini rivojlantirishdir. An’anaviy ta’lim usullari koʻpincha yakka tartibdagi oʻqishga e’tibor qaratib, ijtimoiy oʻzaro munosabatlarni, jamoaviy ishlash koʻnikmalarini yetarlicha rivojlantirmaydi. Natijada, bitiruvchilar oʻzlashtirgan bilimlarni amaliyotda qoʻllashda, jamoada ishlashda va shaxslararo munosabatlarni oʻrnatishda qiyinchiliklarga duch kelishi mumkin. Shu bois, boshlangʻich ta’limda ijtimoiy hamkorlik mexanizmlarini ilmiy asoslangan holda joriy etish, oʻqituvchi, oʻquvchi, ota-ona va jamiyat oʻrtasidagi samarali muloqotni yoʻlga qoʻyish, ta’lim jarayonining sifatini oshirish va bolalarning har tomonlama yetuk shaxs boʻlib shakllanishi uchun fundamental ahamiyat kasb etadi. Bu nafaqat ta’lim natijalarini yaxshilaydi, balki bolalarning kelajakdagi ijtimoiy va professional muvaffaqiyatlari uchun mustahkam poydevor yaratadi. Boshlangʻich ta’limda ijtimoiy hamkorlik masalasi jahon miqyosidagi koʻplab pedagog va psixolog olimlar tomonidan atroflicha oʻrganilgan. Lev Vygotskiy (1978) oʻzining madaniy-tarixiy nazariyasida ijtimoiy oʻzaro munosabatlarning kognitiv rivojlanis ...