KURS ISHI

KIRISH O'zbekistonda boshlang'ich ta'lim tizimida o'quvchilarning dars jarayonidagi faolligini oshirish masalasi dolzarb ahamiyat kasb etmoqda. Masalan, O'zbekiston Respublikasi Xalq ta'limi vazirligi (hozirgi Maktabgacha va maktab ta'limi vazirligi) ma'lumotlariga ko'ra, 2023 yilda umumiy o'rta ta'lim maktablarida o'quvchilarning o'zlashtirish ko'rsatkichlari bo'yicha ayrim fanlarda o'rtacha ballar 65-70% atrofida bo'lib, bu raqamlar o'quvchilarning bilim olish jarayoniga yetarlicha faol jalb etilmaganligidan dalolat berishi mumkin [1]. Xalqaro baholash dasturlari, jumladan PISA (Programme for International Student Assessment) doirasida o'zbekistonlik 15 yoshli o'quvchilarning o'qish, matematika va tabiiy fanlar bo'yicha ko'rsatkichlari hali ham jahon o'rtacha ko'rsatkichlaridan pastroq bo'lib, bu holat ta'lim sifatini oshirish, xususan, o'quvchilarning faolligini rivojlantirish zarurligini ko'rsatadi [2]. Ta'lim jarayonida faollikning pasayishi bilimlarni yuzaki o'zlashtirish, ijodiy fikrlash ko'nikmalarining yetishmasligi va kelajakda shaxsiy hamda kasbiy rivojlanishdagi cheklovlarga olib kelishi mumkin. Bugungi kunda ta'lim tizimining asosiy vazifalaridan biri o'quvchilarda nafaqat bilimlarni berish, balki ularni mustaqil fikrlashga, muammolarni hal qilishga, ijodiy yondashishga va doimiy ravishda o'rganishga undaydigan ko'nikmalarni shakllantirishdan iborat. Mavjud an'anaviy o'qitish metodlari, ko'pincha, o'quvchilarni passiv tinglovchi holatiga tushirib qo'yadi, bu esa ularning dars jarayoniga bo'lgan qiziqishini pasaytiradi va o'zlashtirishga salbiy ta'sir ko'rsatadi. Shu sababli, boshlang'ich ta'limda o'quvchilar faolligini oshirishga qaratilgan yangi pedagogik yondashuvlar va interfaol metodlarni joriy etish orqali ta'lim samaradorligini keskin oshirish mumkin. Ushbu muammoni hal etish yosh avlodning intellektual salohiyatini to'laqonli ro'yobga chiqarish va mamlakatning barqaror rivojlanishiga zamin yaratish uchun muhim ahamiyatga ega. Mavzuning o'rganilganlik darajasi bo'yicha xorijiy olimlar tomonidan ko'plab tadqiqotlar olib borilgan. Masalan, Jean Piaget (1936) bolalar kognitiv rivojlanishi nazariyasini ishlab chiqqan bo'lib, unga ko'ra bolalar bilimlarni faol ravishda quradilar va o'rganish jarayonida atrof-muhit bilan o'zaro aloqa muhim rol o'ynaydi [3]. Lev Vygotsky (1978) o'zining ijtimoiy-madaniy rivojlanish nazariyasida o'quv jarayonid ...