KURS ISHI

KIRISH O'zbekiston Respublikasida ta'lim tizimini rivojlantirishga qaratilgan e'tibor har yili ortib bormoqda, xususan, maktabgacha va umumiy o'rta ta'limga qilinadigan davlat xarajatlari 2023-yilda yalpi ichki mahsulotning 6.1 foizini tashkil etdi, bu 2017-yilga nisbatan 1.5 foiz punktga ko'pdir [1]. Boshlang'ich ta'lim bosqichida o'qituvchilarning kasbiy mahoratini oshirish, ularning innovatsion faoliyatini rag'batlantirish muhim vazifalardan biri hisoblanadi. O'zbekiston Respublikasi Prezidentining 2022-yil 11-maydagi "Ta'lim sohasidagi islohotlarni yanada takomillashtirish chora-tadbirlari to'g'risida"gi PF-134-sonli Farmonida pedagoglarning ijodiy faoliyati va tashabbuskorligini qo'llab-quvvatlash mexanizmlarini joriy etishga alohida urg'u berilgan [2]. Boshlang'ich sinf o'qituvchilarining pedagogik muloqot madaniyati ularning kasbiy faoliyatida, o'quvchilarning o'zlashtirishida hamda maktab muhitining umumiy rivojlanishida hal qiluvchi rol o'ynaydi. Hozirgi kunda o'qituvchi va o'quvchilar o'rtasidagi samarasiz muloqot, o'qituvchining ijodiy salohiyatini to'laqonli namoyon eta olmasligi, shuningdek, yangi pedagogik texnologiyalarni joriy etishdagi qiyinchiliklar kabi muammolar dolzarbligini saqlab qolmoqda. O'zbekistonda o'qituvchilarning kommunikativ kompetentligini oshirishga qaratilgan dasturlarga investitsiyalar 2023-yilda 12 milliard so'mdan oshdi, bu umumiy ta'lim xarajatlarining 0.08% ini tashkil etadi [3]. Ushbu ko'rsatkich pedagogik muloqot sifatini oshirishga qaratilgan sa'y-harakatlarning iqtisodiy asosini ham belgilaydi. Mavzuning dolzarbligi shundaki, globallashuv va axborot texnologiyalari davrida o'qituvchidan nafaqat bilim beruvchi, balki o'quvchilarni kreativ fikrlashga, mustaqil qaror qabul qilishga va muloqotga kirisha olishga o'rgatuvchi fasilitator bo'lish talab etiladi. Pedagogik muloqot o'qituvchining aynan shu xususiyatlarini ro'yobga chiqarish uchun asosiy vosita hisoblanadi. Tadqiqotlar shuni ko'rsatadiki, samarasiz pedagogik muloqot o'quvchilarning o'zlashtirish ko'rsatkichlariga salbiy ta'sir ko'rsatib, maktabda ta'lim sifatini pasaytiradi [4]. Masalan, 2023-yilda O'zbekistonda o'tkazilgan so'rovnomada boshlang'ich sinf o'quvchilarining 35% o'qituvchilar bilan erkin muloqot qila olmasligini, 28% esa o'qituvchi tomonidan taklif etilgan g'oyalarda o'z tashabbuskorligini namoyon eta olmasligini bildirgan [5]. Bu holat o'qituvc ...