KURS ISHI

KIRISH Pedagogik jarayonda motivatsiyaning o'rni bugungi kunda ta'lim samaradorligini oshirishning asosiy omillaridan biri hisoblanadi. O'zbekiston Respublikasi Prezidenti Shavkat Mirziyoyevning ta'lim sohasidagi islohotlari doirasida, 2023-yilgi xalq ta'limi sohasi bo'yicha yig'ilishda qayd etilishicha, umumta'lim maktablarida o'quvchilarning darslarga qiziqishini oshirish orqali o'zlashtirish ko'rsatkichlarini kamida 15% ga yaxshilash maqsad qilingan [1]. Ta'lim tizimini rivojlantirish bo'yicha hukumat qarorlarida belgilanganidek, 2022-2026 yillarda pedagogik kadrlarning kasbiy mahoratini oshirish dasturlari natijasida o'qituvchilarning motivatsion strategiyalardan foydalanish darajasi 20% ga oshishi kutilmoqda [2]. Global miqyosda esa, UNESCO ma'lumotlariga ko'ra, ta'limda motivatsion omillarga e'tibor berish o'quvchilarning umumiy akademik natijalarini o'rtacha 18% ga oshirishi mumkin, bu esa har yili $300 milliarddan ortiq iqtisodiy foyda keltirishi mumkin [3]. Shunday qilib, pedagogik jarayonda motivatsiyaning o'rganilishi, uning samarali qo'llanilishi ham milliy, ham global miqyosda ta'lim sifatini oshirishda hal qiluvchi ahamiyatga ega. Bu mavzu, ayniqsa, boshlang'ich ta'limda alohida ahamiyat kasb etadi, chunki bu yoshdagi bolalarda o'quv faoliyatiga bo'lgan ilk qiziqish va munosabat shakllanadi. Biroq, O'zbekistondagi boshlang'ich sinf o'quvchilari orasida o'quv motivatsiyasining pastligi bilan bog'liq muammolar hali ham dolzarb bo'lib qolmoqda. Xususan, PISA (Xalqaro o'quvchilarning bilim saviyasini baholash dasturi) testlari natijalari tahlili shuni ko'rsatadiki, O'zbekistonlik o'quvchilarning fanlarga bo'lgan ichki motivatsiyasi ko'plab rivojlangan mamlakatlardagi tengdoshlariga nisbatan o'rtacha 10-12 ballga past [4]. Bu holat o'quvchilarning maktabga moslashuvida, o'zlashtirishda va kelajakdagi ta'lim traektoriyasini shakllantirishda salbiy ta'sir ko'rsatishi mumkin. Shuningdek, o'qituvchilarning motivatsiya nazariyalari va amaliy strategiyalari haqidagi bilimlarining yetarli emasligi, zamonaviy metodikalar va AKT vositalaridan foydalanishda kamchiliklar mavjudligi ham ushbu muammoni yanada chuqurlashtirmoqda. Mavjud tadqiqotlar ko'pincha umumiy nazariy jihatlarga e'tibor qaratgan holda, boshlang'ich ta'limning o'ziga xos xususiyatlari va mahalliy sharoitlarni hisobga olgan amaliy yechimlarni taklif etmayapti. Bu esa O'zbekiston boshlang'ich ...