KURS ISHI

KIRISH O‘zbekiston Respublikasida so‘nggi yillarda iqtisodiy islohotlar izchil amalga oshirilmoqda, bozor iqtisodiyoti tamoyillariga asoslangan tizimni shakllantirish jarayonlari jadal tus olmoqda. Xususan, 2023-yil yakunlari bo‘yicha mamlakatimiz yalpi ichki mahsuloti (YaIM) 6% ga o‘sganligi [1], xizmatlar sohasining YaIMdagi ulushi 38% ga yetganligi [2] va to‘g‘ridan-to‘g‘ri xorijiy investitsiyalar hajmi 9,8 milliard AQSh dollarini tashkil etganligi [3] bozor infratuzilmasining ahamiyati oshib borayotganini ko‘rsatadi. Jahon bozorida raqamli infratuzilma xizmatlari hajmi 2022-yilda 343,9 milliard AQSh dollarini tashkil etib, 2027-yilga borib bu ko‘rsatkich 887,6 milliard AQSh dollariga yetishi kutilmoqda [4]. Bu esa, global miqyosda bozor infratuzilmasining nafaqat fizik, balki raqamli komponentlarini rivojlantirishning strategik ahamiyatini yanada ta’kidlaydi. O‘zbekistonda tadbirkorlik subyektlari soni 2024-yil 1-yanvar holatiga ko‘ra 600 mingdan oshib [5], ularning faoliyatini qo‘llab-quvvatlovchi zamonaviy bozor infratuzilmasiga bo‘lgan talab ortib bormoqda. Mazkur ko‘rsatkichlar bozor infratuzilmasini har tomonlama tahlil qilish va uni rivojlantirishning samarali mexanizmlarini ishlab chiqish dolzarb vazifa ekanligini isbotlaydi. Bugungi kunda mamlakatimiz iqtisodiyotining barqaror o‘sishini ta’minlashda bozor infratuzilmasining roli hal qiluvchi ahamiyat kasb etmoqda. Biroq, mavjud infratuzilmaning ayrim elementlari, jumladan, logistika markazlari, moliyaviy xizmatlar ko‘rsatish tizimi, axborot texnologiyalari va raqamli platformalar yetarli darajada rivojlanmaganligi iqtisodiy subyektlarning faoliyatiga to‘siq bo‘lmoqda. Masalan, O‘zbekistonda logistika xarajatlarining umumiy ishlab chiqarish xarajatlaridagi ulushi rivojlangan mamlakatlarga nisbatan yuqori bo‘lib, bu raqobatbardoshlikka salbiy ta’sir ko‘rsatadi [6]. Shuningdek, qishloq joylarida zamonaviy bank va kreditlash xizmatlaridan foydalanish imkoniyatlari cheklanganligi tadbirkorlikni rivojlantirishga to‘sqinlik qilmoqda [7]. Bozor infratuzilmasini rivojlantirishda davlat-xususiy sheriklik (DXSh) mexanizmlarini keng qo‘llash, investitsiya muhitini yaxshilash va raqamli transformatsiyani jadallashtirish orqali ushbu muammolarni hal etish mumkin. Aynan shu sababli, bozor infratuzilmasining tarkibiy elementlarini chuqur tahlil qilish, uning rivojlanish tendensiyalarini o‘rganish va amaliy tak ...