KURS ISHI

KIRISH O‘zbekiston Respublikasi Statistika agentligining 2023-yil yakuni bo‘yicha ma’lumotlariga ko‘ra, mamlakat yalpi ichki mahsuloti (YIM) 100,2 milliard AQSH dollarini tashkil etib, real o‘sish sur’ati 6% ga yetdi, bu so‘nggi yillardagi eng yuqori ko‘rsatkichlardan biridir [1]. Xususan, 2023-yilda to‘g‘ridan-to‘g‘ri xorijiy investitsiyalar hajmi 9,8 milliard AQSH dollarini tashkil etgan bo‘lsa, ushbu investitsiyalarning 60% dan ortig‘i bozor iqtisodiyoti tamoyillari asosida faoliyat yuritayotgan ishlab chiqarish va xizmat ko‘rsatish sohalariga yo‘naltirildi [2]. Shu bilan birga, 2023-yilda kichik biznes va xususiy tadbirkorlik subyektlari soni 570 mingdan oshib, iqtisodiyotdagi ulushi 55% ga yetdi, bu esa bozor munosabatlarining chuqurlashib borayotganidan dalolat beradi [3]. Jahon banki ma’lumotlariga ko‘ra, 2024-yilda global bozor iqtisodiyoti hajmi 105 trillion AQSH dollariga yetishi prognoz qilinmoqda, bu esa uning global iqtisodiyotdagi ustuvorligini tasdiqlaydi [4]. Ushbu statistik ko‘rsatkichlar bozor iqtisodiyotining har qanday mamlakat, jumladan, O‘zbekiston uchun barqaror iqtisodiy o‘sish, investitsion jozibadorlik va aholi farovonligini ta’minlashdagi muhim rolini yaqqol ko‘rsatadi. Bugungi kunda jahon iqtisodiyotida ro‘y berayotgan shiddatli o‘zgarishlar, global raqobatning kuchayishi va innovatsion texnologiyalarning jadal rivojlanishi sharoitida bozor iqtisodiyotini tushunish va uning samarali shakllanish shart-sharoitlarini o‘rganish hal qiluvchi ahamiyat kasb etmoqda. O‘zbekiston shaffof va ochiq bozor munosabatlariga o‘tish jarayonida turli qiyinchiliklarga duch kelmoqda, jumladan, davlatning iqtisodiyotdagi ishtirokini optimallashtirish, raqobat muhitini mustahkamlash, institutsional islohotlarni chuqurlashtirish va xususiy mulk himoyasini kuchaytirish kabi masalalar dolzarbligini saqlab qolmoqda [5]. Shuningdek, aholining iqtisodiy bilimlari va tadbirkorlik madaniyatini oshirish, bozor mexanizmlarining barqaror ishlashini ta’minlaydigan huquqiy asoslarni takomillashtirish ham ushbu mavzuning amaliy ahamiyatini yanada oshiradi. Bu jihatlar mazkur kurs ishida nazariy va amaliy tahlil qilishni talab etuvchi muhim yo‘nalishlarni belgilab beradi. Bozor iqtisodiyotining nazariy asoslari va rivojlanish shart-sharoitlari global miqyosda ko‘plab taniqli iqtisodchilar tomonidan keng o‘rganilgan. Adam Smit o‘zining "Xalqlar boyligi tabiati va s ...