KURS ISHI

KIRISH O'zbekiston Respublikasi Prezidentining 2022-yil 28-yanvardagi "2022-2026-yillarga moʻljallangan Yangi Oʻzbekistonning taraqqiyot strategiyasi toʻgʻrisida"gi PF-60-sonli Farmonida iqtisodiy o'sishning barqarorligini ta'minlash, makroiqtisodiy muvozanatni mustahkamlash hamda aholi farovonligini oshirish borasidagi ustuvor yoʻnalishlar belgilab berilgan [1]. O'zbekiston Statistika agentligi ma'lumotlariga ko'ra, 2023-yilda mamlakat yalpi ichki mahsuloti (YaIM) 6% ga o'sgan bo'lsa-da [2], global iqtisodiyotdagi noaniqliklar va geosiyosiy keskinliklar sharoitida ushbu o'sish sur'atlarini saqlab qolish, kelgusida yuzaga kelishi mumkin bo'lgan iqtisodiy shoklarga tayyor turish dolzarb masalaga aylanmoqda. Xususan, 2023-yilda O'zbekistonning eksport hajmi 19 milliard dollarni tashkil etgan bo'lsa-da [2], asosiy savdo hamkorlarining iqtisodiy o'sish sur'atlari pasayishi eksport hajmlariga salbiy ta'sir ko'rsatishi xavfi mavjud. Shuningdek, global inflyatsiya bosimi natijasida O'zbekistonda yillik inflyatsiya darajasi 2023-yil oxirida 8,7% ni tashkil etdi [3], bu esa aholining xarid qobiliyatiga bevosita ta'sir ko'rsatib, ichki talabning barqarorligiga shubha tug'dirmoqda. Shunday sharoitda, bozor iqtisodiyotining davriy rivojlanish qonuniyatlarini chuqur o'rganish, iqtisodiy tsikllarni oldindan bashorat qilish va ularning salbiy oqibatlarini yumshatish mexanizmlarini ishlab chiqish iqtisodiy barqarorlikni ta'minlashda fundamental ahamiyat kasb etadi. Ushbu mavzuning dolzarbligi, ayniqsa, O'zbekiston kabi transformatsiya jarayonidagi iqtisodiyotlar uchun yanada ortadi. Global iqtisodiy turg'unlik davrida O'zbekistonning savdo-sotiq hamkorlari, xususan, Xitoy iqtisodiyotining o'sish sur'atlari 2023-yilda atigi 5,2% ni tashkil etdi [4], bu esa O'zbekistonning eksport imkoniyatlariga bilvosita ta'sir ko'rsatishi mumkin. Shuningdek, xalqaro xomashyo narxlarining o'zgaruvchanligi O'zbekistonning asosiy eksport tovarlari (masalan, oltin va tabiiy gaz) daromadlariga bevosita ta'sir etadi, bu esa davlat byudjeti barqarorligiga xavf tug'dirishi mumkin [5]. Mamlakatning investitsion jozibadorligini oshirish maqsadida 2023-yilda xorijiy investitsiyalar hajmi 9,8 milliard dollarga yetgan bo'lsa-da [2], global kapital bozorlaridagi noaniqliklar kelajakdagi investitsiya oqimlariga ta'sir ko'rsatishi mumkin. Shunday vaziyatda, iqtisodiy tsikllarning xususiyatlarini aniq an ...