KURS ISHI

KIRISH So‘nggi yillarda axborot texnologiyalari sohasi global iqtisodiyotning lokomotivi bo‘lib xizmat qilmoqda. 2023-yilda dasturiy ta’minot sanoati global miqyosda 680 milliard AQSH dollaridan ortiq hajmni tashkil etgan bo‘lib, bu ko‘rsatkich 2028-yilga borib 1 trillion dollardan oshishi kutilmoqda [1]. O‘zbekistonda ham IT-sektor jadal rivojlanib bormoqda; Raqamli iqtisodiyotni rivojlantirish strategiyasiga muvofiq, 2023-yilda O‘zbekistonning IT-xizmatlari eksporti 300 million dollarga yetdi, bu 2022-yilga nisbatan 2,5 baravar ko‘pdir [2]. Ushbu o‘sish mamlakatning kadrlar salohiyatiga bo‘lgan talabini keskin oshirmoqda, ayniqsa yuqori malakali dasturchilarga bo‘lgan ehtiyoj har yili o‘rtacha 20-25% ga ortayotgani kuzatilmoqda [3]. Ushbu sharoitda dasturlashni samarali o‘qitish metodikalarini takomillashtirish, ayniqsa, murakkab masalalarni yechish ko‘nikmalarini rivojlantiruvchi masalalar to‘plami bilan ishlash yondashuvlari dolzarb ahamiyat kasb etadi. Ushbu mavzu bugungi kunda ayniqsa muhim ahamiyatga ega, chunki an’anaviy dasturlash ta’limi ko‘pincha nazariy bilimlarni berishga qaratilgan bo‘lib, amaliy muammolarni yechish, loyiha asosida ishlash va tanqidiy fikrlash ko‘nikmalarini shakllantirishda yetarli samaradorlikni namoyish etmaydi. Bitiruvchilarning ishga joylashish ko‘rsatkichlari tahlili shuni ko‘rsatadiki, yuqori darajadagi ta’lim muassasalarini tugatgan talabalarning 30% dan ortig‘i dastlabki ish joylarida amaliy ko‘nikmalar yetishmasligi sababli qo‘shimcha kurslarga muhtoj bo‘lmoqda [4]. Bu esa ta’lim jarayonida masalalar to‘plami bilan ishlash metodikasini tizimli va samarali joriy etish orqali talabalarning nazariy bilimlarini amaliyot bilan bog‘lash, algoritmik fikrlashni rivojlantirish va ularni real loyihalar uchun tayyorlash zaruratini keltirib chiqaradi. Mavjud ta’lim standartlari doirasida masalalar to‘plamlaridan foydalanish bo‘yicha aniq metodologik qo‘llanmalar va samaradorlikni baholash mexanizmlari yetarli emasligi bu sohadagi tadqiqotlarning dolzarbligini yanada oshiradi. Dasturlashni o‘qitishda masalalar to‘plami bilan ishlash metodikasining nazariy asoslari xalqaro miqyosda bir qator olimlar tomonidan chuqur o‘rganilgan. Masalan, J. Wing (2006) o‘z tadqiqotlarida "hisoblash fikrlashi" (computational thinking) konsepsiyasini ilgari surib, dasturlashni o‘qitishda muammolarni aniqlash, modellashtirish va algoritmik yechimla ...