KURS ISHI

KIRISH Mavzuning dolzarbligi va zarurati So'nggi yillarda global iqtisodiyotda makroiqtisodiy barqarorlikni ta'minlash, shu jumladan davlat budjeti barqarorligini saqlash eng muhim vazifalardan biriga aylandi. Jahon bankining 2023-yilgi hisobotiga ko'ra, rivojlanayotgan mamlakatlarning o'rtacha davlat qarzi YAIMning 60% dan oshib, ba'zi hollarda 80% dan yuqori ko'rsatkichlarga erishmoqda [1]. O'zbekistonda ham iqtisodiyotni modernizatsiya qilish va barqaror rivojlanishga erishish yo'lida davlat budjetining barqarorligini ta'minlash kun tartibidagi dolzarb masaladir. 2023-yil yakunlari bo'yicha O'zbekiston Respublikasi davlat budjeti defitsiti YAIMning 3% ini tashkil etdi [2], bu esa xalqaro standartlarga mos bo'lsa-da, kelgusida ushbu ko'rsatkichni yanada optimallashtirish va barqarorlashtirish zaruratini taqozo etadi. Davlat budjetiga ta'sir ko'rsatuvchi fiskal instrumentlarning samaradorligini baholash va takomillashtirish, iqtisodiyotning turli sharoitlariga moslashuvchanligini oshirish bugungi kunning eng muhim vazifalaridan hisoblanadi. Bugungi kunda davlat budjeti barqarorligini ta'minlashda fiskal instrumentlarning rolini chuqur o'rganish zarurati iqtisodiyoti globallashuv, texnologik o'zgarishlar, global inqirozlar va surunkali defitsit xavfidan ta'sirlanayotgan dunyoda yanada ortdi. Xususan, O'zbekistonning jadal iqtisodiy o'sish sur'atlari hamda ijtimoiy sohalarga yo'naltirilayotgan investitsiyalarning ko'payishi budjet daromadlari va xarajatlari o'rtasidagi muvozanatni saqlashni murakkablashtirmoqda. Ushbu sharoitda soliq siyosatini optimallashtirish, davlat xarajatlarini samarali boshqarish va davlat qarzini barqaror darajada ushlab turish kabi masalalar jiddiy tadqiqotlarni talab etadi. Fiskal siyosatning samaradorligini oshirish orqali budjet defitsitini nazorat qilish, davlat qarzining iqtisodiyotga salbiy ta'sirini kamaytirish va umumiy iqtisodiy rivojlanishni rag'batlantirishga erishish mumkin. Hozirgacha ushbu yo'nalishda amalga oshirilgan tadqiqotlar mavjud bo'lsa-da, O'zbekistonning o'ziga xos sharoitlarini hisobga olgan holda, zamonaviy fiskal instrumentlarning amaliy qo'llanilishini chuqur tahlil qilish va ularning samaradorligini oshirish bo'yicha aniq tavsiyalar ishlab chiqish dolzarb vazifa hisoblanadi. Mavzuning o'rganilganlik darajasi Davlat budjeti barqarorligini ta'minlashda fiskal instrumentlarning o'rni jahon iqtisodiy fan ...