KURS ISHI

KIRISH Davlat byudjet-soliq siyosati va davlat moliyasini boshqarish har qanday iqtisodiyotning barqaror rivojlanishini ta'minlashda fundamental ahamiyatga ega. Xususan, 2023-yil yakuni bo'yicha O'zbekistonda davlat byudjetining yalpi ichki mahsulotga nisbatan defitsiti dastlabki ma'lumotlarga ko'ra 4,4% ni tashkil etganligi davlat moliyasini samarali boshqarish va fiskal siyosatni optimallashtirish zaruratini ko'rsatadi. Ushbu ko'rsatkich makroiqtisodiy barqarorlikni saqlash, inflatsiyani jilovlash va aholi turmush darajasini oshirishda davlatning byudjet va soliq mexanizmlaridan oqilona foydalanish muhimligini ta'kidlaydi. Byudjet defitsiti xalqaro moliya institutlari tomonidan e'tibor beriladigan asosiy ko'rsatkichlardan biri bo'lib, uning optimal darajada ushlab turilishi mamlakatning investitsion jozibadorligi va moliyaviy mustaqilligi uchun muhimdir. Bugungi kunda jahon iqtisodiyotida ro'y berayotgan global o'zgarishlar, jumladan, iqtisodiy o'sish sur'atlarining sekinlashuvi, xalqaro savdo munosabatlaridagi o'zgarishlar va geosiyosiy keskinliklar davlat byudjet-soliq siyosatini yanada moslashuvchan va samarali qilishni talab etmoqda. O'zbekiston sharoitida iqtisodiyotni liberallashtirish, raqamlashtirish va investitsiya muhitini yaxshilash jarayonlari davlat moliyasini boshqarishga yangicha yondashuvlarni talab qiladi. Ushbu sharoitda davlat byudjetining barqarorligini ta'minlash, soliq yukini optimallashtirish va byudjet mablag'laridan maqsadli hamda samarali foydalanish bilan bog'liq qator hal etilmagan muammolar mavjud. Jumladan, soliq ma'muriyatchiligini takomillashtirish, byudjetlararo munosabatlarni tartibga solish va maqsadli byudjet fondlarining shaffofligini oshirish kabi masalalar o'z yechimini kutmoqda. Mavzuning o'rganilganlik darajasi bo'yicha, davlat byudjet-soliq siyosati va davlat moliyasini boshqarish masalalari mahalliy va xorijiy olimlar tomonidan keng o'rganilgan. Jumladan, R.A. Musgrave va P.B. Musgrave byudjetning nazariy asoslari va jamoat moliyasining amaliy jihatlarini atroflicha tahlil qilgan [6]. J.E. Stiglitz o'zining "Economics of the Public Sector" asarida davlat sektorining iqtisodiyotdagi rolini, byudjet mexanizmlari orqali iqtisodiy samaradorlikni ta'minlash yo'llarini o'rgangan [9]. F. Mishkin esa moliyaviy bozorlar va makroiqtisodiy siyosatning byudjetga ta'sirini ko'rib chiqqan [5]. Rossiyalik olimlardan N.P. Ivas ...