KURS ISHI

KIRISH Davlatning ijtimoiy siyosati bugungi kunda dunyo miqyosida iqtisodiy barqarorlik va jamiyatning uyg‘un rivojlanishini ta’minlashning asosiy omillaridan biri bo‘lib qolmoqda. Global miqyosda 2023-yilda ijtimoiy himoyaga sarflangan mablag‘lar umumiy YaIMning o‘rtacha 12.9% ini tashkil etgan bo‘lib, bu ko‘rsatkich rivojlangan mamlakatlarda 20% dan oshadi, rivojlanayotgan mamlakatlarda esa 6-8% atrofida o‘zgaradi [1]. Xususan, Jahon banki ma’lumotlariga ko‘ra, pandemiya davrida qashshoqlik darajasi oshganligini hisobga olsak, ijtimoiy siyosatning aholi farovonligini saqlashdagi o‘rni yanada kuchaygan. O‘zbekiston Respublikasida ham so‘nggi yillarda ijtimoiy siyosatga bo‘lgan e’tibor sezilarli darajada oshgan. Misol uchun, 2023-yil yakunlari bo‘yicha aholini ijtimoiy himoya qilishga yo‘naltirilgan davlat budjeti xarajatlari jami davlat xarajatlarining 25% dan ortig‘ini tashkil etdi, bu esa yalpi ichki mahsulotning taxminan 7% ini tashkil etmoqda [2]. Ijtimoiy himoya tizimini takomillashtirish, qashshoqlikni kamaytirish va aholi daromadlarini oshirishga qaratilgan Prezident farmonlari va qarorlari tizimli ravishda qabul qilinmoqda, bu esa davlatning mazkur yo‘nalishdagi ustuvorligini ko‘rsatadi [3]. Ushbu mavzuning hozirgi sharoitda ahamiyati O‘zbekistonda amalga oshirilayotgan keng ko‘lamli iqtisodiy islohotlar bilan chambarchas bog‘liqdir. Global iqtisodiy notinchliklar, inflyatsiya bosimi va demografik o‘zgarishlar sharoitida davlatning ijtimoiy siyosati aholining iqtisodiy shoklarga chidamliligini oshirish, ijtimoiy tengsizlikni kamaytirish va barqaror inklyuziv o‘sishni ta’minlashda hal qiluvchi rol o‘ynaydi [4]. Mamlakatimizda ijtimoiy xizmatlarni raqamlashtirish, “Aholini ijtimoiy himoya qilish yagona reyestri” orqali manzilli yordam ko‘rsatish tizimini kengaytirishga qaratilgan sa’y-harakatlarga qaramay, aholining muayyan qatlamlari, ayniqsa, mehnat bozori bilan bog‘liq bo‘lgan bandlik, malaka oshirish va tadbirkorlikni qo‘llab-quvvatlash borasida qator muammolar mavjud. Xususan, rasmiy bandlik darajasi oshganiga qaramay, norasmiy sektorda band bo‘lganlar salmog‘i hali ham yuqori bo‘lib, bu ularning ijtimoiy himoyadan mahrum bo‘lishiga olib keladi [5]. Bundan tashqari, mintaqaviy rivojlanishdagi tafovutlar va urbanizatsiya jarayonlari ham ijtimoiy siyosat oldiga yangi dolzarb vazifalarni qo‘ymoqda, ularni hal etish uchun kompleks va innovatsion yo ...