KURS ISHI

KIRISH Diqqat va xotira buzilishlari zamonaviy jamiyatning global muammosiga aylanib bormoqda, ularning iqtisodiy, ijtimoiy va shaxsiy hayotga ta’siri tobora ortib bormoqda. Jahon sog‘liqni saqlash tashkiloti ma’lumotlariga ko‘ra, 2023-yil holatiga ko‘ra, dunyo bo‘yicha 55 milliondan ortiq inson dementiyaning turli shakllaridan aziyat chekmoqda, bu esa har 20 yilda deyarli ikki barobar oshishi prognoz qilinmoqda [1]. Bu holat jamiyatda keksayish jarayonlari bilan birga, yoshlar va hatto bolalarda ham diqqat yetishmasligi giperfaollik sindromi (DEGS) kabi buzilishlarning o‘sish tendensiyasini ko‘rsatmoqda. Xususan, 2022-yil ma’lumotlariga ko‘ra, DEGS bilan kasallangan bolalar soni global miqyosda 5.3% ga yetgan, bu raqamlar 2010-yilga nisbatan 1.5% ga oshganligini ko‘rsatadi [2]. O‘zbekiston Respublikasida esa, rasmiy tibbiy statistika ma’lumotlariga ko‘ra, so‘nggi besh yilda nevrologik kasalliklar bilan bog‘liq murojaatlar soni 15% ga oshgan bo‘lib, ularning sezilarli qismini diqqat va xotira bilan bog‘liq muammolar tashkil etadi [3]. Xususan, respublikamizda keksalar orasida kognitiv buzilishlar, jumladan, Altsgeymer kasalligi va boshqa dementiya shakllari soni 2023-yilda 45 ming kishidan oshgani qayd etilgan, bu esa umumiy aholining taxminan 0.13% ini tashkil etadi [4]. Mazkur mavzuning dolzarbligi shundaki, diqqat va xotira buzilishlari nafaqat tibbiy, balki psixologik, ijtimoiy va iqtisodiy muammolarni ham o‘z ichiga oladi. Ushbu buzilishlar shaxslarning kundalik hayotidagi faoliyatiga, o‘qishga, ishga, shaxsiy munosabatlarga salbiy ta’sir ko‘rsatib, hayot sifatini sezilarli darajada pasaytiradi. Ayni damda, O‘zbekistonda diqqat va xotira buzilishlarining psixologik asoslarini chuqur o‘rganish, ularni aniqlash, diagnostika qilish va samarali intervensiya usullarini ishlab chiqish bo‘yicha kompleks tadqiqotlar yetarli darajada emas. Mavjud tadqiqotlar ko‘pincha klinik jihatlarga e’tibor qaratib, psixologik mexanizmlar va ularning O‘zbekiston aholisi, ayniqsa yoshlar va keksalar orasidagi o‘ziga xos xususiyatlari yetarlicha tahlil etilmagan. Shu bois, ushbu kurs ishi diqqat va xotira buzilishlarining psixologik jihatlarini chuqur tahlil qilib, ularni bartaraf etishga qaratilgan amaliy tavsiyalar ishlab chiqish zaruratini keltirib chiqaradi. Bu esa mamlakatimizda kognitiv salomatlikni yaxshilash, shaxslarning intellektual faoliyatini oshirish va jamiyatni ...