KURS ISHI

KIRISH O'zbekistonda aholining psixik salomatlik muammolari bilan bog'liq murojaatlar soni so'nggi besh yilda 25% ga oshgan bo'lib, bu ko'rsatkich 2023-yilda har 100 ming aholiga 750 ta holatni tashkil etdi [1]. Jahon sog'liqni saqlash tashkiloti (JSST) ma'lumotlariga ko'ra, global miqyosda 1 milliarddan ortiq odam psixik buzilishlardan aziyat chekadi, bu dunyo aholisining qariyb 15 foizini tashkil etadi [2]. Kasallik psixologiyasi, psixogigiena va psixoprofilaktika sohalari nafaqat psixik salomatlikni saqlash, balki insonning hayot sifatini yaxshilash, ijtimoiy moslashuvchanligini oshirish va mehnat samaradorligini ta'minlashda fundamental rol o'ynaydi. Ayniqsa, pandemiya davridagi ijtimoiy izolyatsiya, iqtisodiy qiyinchiliklar va informatsion bosim fonida stress, depressiya va anksiyete darajalari sezilarli darajada oshganligi aniqlandi [3]. Ushbu omillar aholining psixik salomatligiga jiddiy tahdid solib, samarali psixogigienik va psixoprofilaktik choralar tizimini yaratishni dolzarb vazifaga aylantirmoqda. Ushbu mavzu hozirgi kunda o'ta ahamiyatli, chunki globallashuv, raqamlashtirish va ijtimoiy-iqtisodiy o'zgarishlar shaxs psixikasiga misli ko'rilmagan bosim o'tkazmoqda. Mavjud sog'liqni saqlash tizimlarida psixik salomatlikka e'tibor ko'pincha jismoniy kasalliklar fonida ikkinchi darajali bo'lib qolmoqda, bu esa psixik buzilishlarning kech tashxislanishiga va surunkali tus olishiga olib kelmoqda. Yuqori stigmatizatsiya darajasi ham shaxslarning psixologik yordam so'rashiga to'sqinlik qilib, muammoni yanada chuqurlashtirmoqda. Psixik buzilishlarning ijtimoiy va iqtisodiy oqibatlari juda katta bo'lib, ular mehnat samaradorligining pasayishiga, ijtimoiy integratsiyaning buzilishiga va sog'liqni saqlash xarajatlarining ortishiga olib keladi [4]. Shuningdek, psixogigiena va psixoprofilaktika bo'yicha kompleks yondashuvlarning yetishmasligi, ayniqsa, maktabgacha ta'lim muassasalari, umumta'lim maktablari va oliy ta'lim tizimlarida ushbu yo'nalishdagi bilim va ko'nikmalarni singdirish mexanizmlarining zaifligi jamiyatning umumiy psixik salomatlik darajasiga salbiy ta'sir ko'rsatmoqda. Jahon miqyosida kasallik psixologiyasi, psixogigiena va psixoprofilaktika yo'nalishida ko'plab fundamental tadqiqotlar o'tkazilgan. Masalan, Aaron Beck (1976) o'zining kognitiv terapiya nazariyasi bilan depressiya va boshqa psixik buzilishlarni davolashda inqilobiy yondashuv ...