KURS ISHI

KIRISH Raqamli ta'lim texnologiyalarining jadal rivojlanishi sharoitida elektron darsliklar zamonaviy ta'lim jarayonining ajralmas qismiga aylanib bormoqda. O'zbekiston Respublikasi Statistika agentligi ma'lumotlariga ko'ra, 2023-yilda mamlakatimizda masofaviy ta'lim platformalaridan foydalanuvchilar soni 1.8 milliondan oshgan [1], bu umumiy talaba va o'quvchilar sonining qariyb 25% ini tashkil etadi. Global miqyosda esa, elektron ta'lim (e-learning) bozori hajmi 2023-yilda 400 milliard dollarga yetgan va 2030-yilga borib 1.5 trillion dollarga yetishi prognoz qilinmoqda [2]. Bu raqamlar elektron darsliklarga bo'lgan talabning nafaqat ortib borayotganini, balki ularni ishlab chiqish va qo'llashdagi sifat, samaradorlik hamda metodologik yondashuvlarning o'ta muhimligini ko'rsatadi. Axborot texnologiyalarining ta'limga integratsiyasi shaxsning individual ehtiyojlariga moslashuvchi, interaktiv va o'zlashtirishni tezlashtiruvchi o'quv materiallariga bo'lgan ehtiyojni keskin oshirmoqda. Ushbu mavzu bugungi kunda ayniqsa dolzarb hisoblanadi, chunki an'anaviy ta'lim tizimining cheklovlari, ayniqsa global pandemiyalar sharoitida yaqqol namoyon bo'ldi. Elektron darsliklar an'anaviy darsliklarga qaraganda bir qancha afzalliklarga ega: ular interaktivlik, multimediya imkoniyatlari, moslashuvchanlik va tezkor yangilanish qobiliyatini ta'minlaydi. Biroq, bu sohada bir qator hal etilmagan muammolar mavjud. Xususan, elektron darsliklarning pedagogik-psixologik, texnik-dizayn va iqtisodiy talablarga to'laqonli javob berishi, ularning samaradorligini o'lchash mezonlari hamda mahalliy sharoitlar va ta'lim standartlariga moslashtirilishi kabi masalalar chuqur tadqiqotlarni talab qiladi. Shuningdek, ularning o'quv jarayoniga integratsiyasini oshirish, o'qituvchi va talabalarning raqamli savodxonligini oshirish, sifatli mazmun yaratish va doimiy yangilash mexanizmlarini joriy etish zarurati ham dolzarb muammolar sirasiga kiradi. Elektron darsliklar konsepsiyasi va ularga qo‘yiladigan talablar masalasi jahon miqyosida ko‘plab olimlar tomonidan o‘rganilgan. Masalan, D. Jonassen (1999) konstruktivistik ta’lim nazariyasi asosida raqamli o‘quv muhitlarini loyihalash prinsiplarini ishlab chiqqan bo‘lib, u o‘quvchining faol ishtirokini ta’minlashga urg‘u beradi [5]. R. Mayer (2009) multimediya ta'limi nazariyasi (Cognitive Theory of Multimedia Learning) bilan tanilgan bo‘lib, u matn ...