KURS ISHI

KIRISH Oʻzbekiston Respublikasi Xalq taʼlimi vazirligi maʼlumotlariga koʻra, 2023-yil holatiga umumtaʼlim maktablarida oʻquvchilar soni qariyb 6,5 millionga yetgan boʻlib, ularning bilimlarni samarali baholash va oʻzlashtirishini kuzatish tizimini takomillashtirish muhim ahamiyat kasb etmoqda [1]. Elektron test tizimlarining global bozori 2022-yilda 8,3 milliard AQSh dollarini tashkil etgan boʻlib, 2030-yilga kelib bu koʻrsatkich 23,4 milliard AQSh dollariga yetishi kutilmoqda [2]. Bu oʻquv jarayonlarida raqamli texnologiyalardan foydalanishga boʻlgan talabning oshishini yaqqol koʻrsatadi. Oʻzbekistonda ham raqamli taʼlim platformalariga sarmoya kiritish yildan yilga ortib bormoqda; 2023-yilda taʼlim sohasida IT xizmatlarga yoʻnaltirilgan investitsiyalar hajmi 2020-yilga nisbatan 2,5 barobar oshgan [3]. Ushbu oʻsishlar taʼlim sifatini oshirish, baholash jarayonlarini avtomatlashtirish va shaffofligini taʼminlash, oʻquvchilarning individual ehtiyojlariga moslashgan oʻquv muhitini yaratishda elektron test tizimlarining oʻrni beqiyos ekanligini tasdiqlaydi. Hozirgi davrda taʼlimda elektron test tizimlarining ahamiyati ayniqsa dolzarb boʻlib, ular anʼanaviy baholash usullaridagi bir qator muammolarni hal etishga yordam beradi. Jumladan, test natijalarini tezkor va xolisona baholash, oʻquvchilarning bilim darajasi haqida aniq maʼlumotlarni olish, oʻquv jarayonining turli bosqichlarida formativ va summativ baholashni samarali tashkil etish imkoniyatini yaratadi. Biroq, Oʻzbekiston taʼlim tizimida elektron test tizimlarini joriy etish va ulardan samarali foydalanish bilan bogʻliq bir qator muammolar mavjud. Bularga tizimlarning moslashuvchanligi yetarli emasligi, pedagoglarning raqamli savodxonligi darajasi, infrastruktura cheklovlari va moliyaviy barqarorlikni taʼminlash masalalari kiradi. Mazkur kurs ishi aynan shu muammolarni kompleks oʻrganish va ularni hal etishga qaratilgan amaliy yechimlarni taklif etishga qaratilgan boʻlib, mamlakat taʼlim tizimini raqamlashtirish strategiyasiga munosib hissa qoʻshadi. Elektron test tizimlarining nazariy asoslari va amaliy qoʻllanilishi xalqaro miqyosda koʻplab olimlar tomonidan chuqur oʻrganilgan. Masalan, D.J. Whetton (2007) oʻz tadqiqotlarida adaptiv testlash (CAT) usulining oʻquvchilarning bilim darajasini yanada aniqroq baholash imkoniyatlarini koʻrsatib bergan, bunda har bir keyingi savol oʻquvchining oldingi javob ...