KURS ISHI

KIRISH O'zbekiston Respublikasida sanoat ishlab chiqarish hajmi 2023-yilda 2022-yilga nisbatan 5,2% ga o'sgan bo'lib [1], bu o'sish sanoat tarmoqlarining barcha sohalarida, jumladan, kimyo va oziq-ovqat sanoatida ham kuzatilmoqda. Ayniqsa, etil spirtini ishlab chiqarish va qayta ishlash sohasida energiya samaradorligi va ishlab chiqarish jarayonlarining optimallashuvi muhim ahamiyat kasb etmoqda. Etil spirti ishlab chiqarish hajmi mamlakatimizda yildan-yilga oshib borayotgani [2] ushbu mahsulotni sovutish jarayonlariga bo'lgan talabni ham kuchaytiradi. Mazkur jarayonlarda ishlatiladigan issiqlik almashinish qurilmalarining samaradorligi bevosita mahsulot sifati, tannarxi va energiya sarfiga ta'sir ko'ladi. Global miqyosda esa, kimyo sanoati uskunalar bozori 2023-yilda 235 milliard AQSH dollariga yetgan [3] va bu bozorning 2030-yilgacha yillik o'rtacha 5,5% o'sishi prognoz qilinmoqda [4]. Ushbu prognozlar sanoatda energiya samaradorligini oshirish va ekologik izni kamaytirishga qaratilgan innovatsion yechimlarga bo'lgan talabni yaqqol ko'rsatib turibdi. Hozirgi kunda etil spirtini ishlab chiqarish texnologiyalarida energiyani tejaydigan va yuqori samarali issiqlik almashinish tizimlariga ehtiyoj katta. An'anaviy sovutish tizimlari ko'pincha yuqori energiya sarfi, katta o'lchamlar va murakkab texnik xizmat ko'rsatish bilan bog'liq muammolarni keltirib chiqaradi. Xususan, gorizontal g‘ilofsimon issiqlik almashinish qurilmalarining optimal loyihasi va hisob-kitoblarini amalga oshirish orqali energiya yo'qotishlarini kamaytirish, ishlab chiqarish quvvatini oshirish va qurilmaning xizmat muddatini uzaytirish mumkin. Shu bilan birga, iqtisodiy samaradorlikni oshirish va ekologik me'yorlarga rioya qilish masalalari ham dolzarb bo'lib qolmoqda. Shu sababli, berilgan parametrlarga ko'ra etil spirtini suv bilan sovutish uchun gorizontal g‘ilofsimon issiqlik almashinish qurilmasini loyihalash va hisoblash usullarini takomillashtirish zarurati paydo bo'ladi. Issiqlik almashinish qurilmalarini loyihalash va hisoblash sohasida jahon olimlari tomonidan ko'plab ilmiy tadqiqotlar o'tkazilgan. Masalan, D. Q. Kern (1950) "Process Heat Transfer" asarida g'ilofsimon issiqlik almashinuvchilarning klassik hisoblash metodologiyasini ishlab chiqqan va ularning konstruktiv elementlariga oid fundamental tamoyillarni ilgari surgan [5]. W. M. Kays va A. L. London (1964) o'zlarining "C ...