KURS ISHI

KIRISH O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Sh.M. Mirziyoyevning Oliy Majlisga murojaatnomasida ta’kidlanganidek, milliy qadriyatlarni asrab-avaylash va boyitish, o‘ziga xos madaniyatimizni chuqur o‘rganish, uning global miqyosdagi o‘rnini belgilash bugungi kunning dolzarb vazifalaridan hisoblanadi [1]. Etnologiya, xususan, etnik guruhlarning shakllanishi, rivojlanishi, madaniyati va o‘zaro munosabatlarini o‘rganuvchi fan sifatida, bu jarayonda markaziy o‘rin egallaydi. Jahonda etnik nizolarning oldini olish va madaniyatlararo muloqotni rivojlantirishga qaratilgan tadqiqotlarga investitsiyalar hajmi so‘nggi besh yilda 30% ga o‘sgan bo‘lib, 2023-yilda 2,5 milliard dollarni tashkil etdi [2]. O‘zbekistonda ham milliy qadriyatlar va madaniy merosni asrash bo‘yicha amalga oshirilayotgan dasturlar doirasida etnologik tadqiqotlarga bo‘lgan ehtiyoj oshib bormoqda. Xususan, 2022-yilda Madaniyat va san’at sohasidagi davlat siyosatini takomillashtirishga oid Prezident qarori [3] asosida madaniy meros ob’ektlarini o‘rganish va saqlashga yo‘naltirilgan loyihalar soni 15% ga oshdi, bu esa etnologiya fanining nazariy va amaliy ahamiyatini yanada kuchaytirmoqda. Ushbu kurs ishi O‘zbekiston sharoitida etnologiyaning fan sifatida shakllanishi va rivojlanishining falsafiy asoslarini tahlil qilib, uning hozirgi va kelajakdagi ahamiyatini ko‘rsatib berishga qaratilgan. Bu mavzu bugungi kunda ayniqsa muhim ahamiyatga ega, chunki globallashuv jarayonlari va migratsiya oqimlari sharoitida etnik guruhlar o‘rtasidagi munosabatlar murakkablashmoqda [4]. Etnik identiklikni saqlash, madaniy xilma-xillikni qadrlash va madaniyatlararo integratsiyani ta’minlash dolzarb muammolar sirasiga kiradi. O‘zbekiston ko‘p millatli davlat bo‘lib, bu yerda 130 dan ortiq millat va elat vakillari yashaydi [5]. Ularning o‘ziga xos madaniyatini, urf-odatlarini va o‘zaro munosabatlarini chuqur o‘rganish, jamiyatda tinchlik va barqarorlikni ta’minlash, etnik ziddiyatlarning oldini olish uchun fundamental ahamiyatga ega. Shu bilan birga, etnologiya fani mamlakatning madaniy diplomatiyasini rivojlantirish, xalqaro hamkorlikni kuchaytirish va O‘zbekistonning boy madaniy merosini jahon miqyosida targ‘ib qilishda muhim vosita bo‘lib xizmat qiladi [6]. Hozirda etnologiya bo‘yicha falsafiy-metodologik asoslarni chuqur tahlil qiluvchi va O‘zbekiston kontekstida uning rivojlanish strategiyalarini taklif qiluvchi ko ...