KURS ISHI

KIRISH Fizika fanini o'qitishda muammoli ma'ruzalarni o'tkazish usullari mavzusida yozilayotgan ushbu kurs ishi chuqur nazariy va amaliy ahamiyatga ega. Jahon miqyosida ta'lim samaradorligini oshirishga qaratilgan tendensiyalar kuchayib bormoqda. Xususan, 2023-yilda global ta'lim texnologiyalari (EdTech) bozori hajmi 250 milliard dollarga yetgan bo'lib, 2028-yilga kelib bu ko'rsatkich 450 milliard dollardan oshishi kutilmoqda [1]. Bu o'sish, asosan, interfaol o'qitish metodlariga, jumladan, muammoli ma'ruzalarga bo'lgan talabning ortishi bilan bog'liq. O'zbekistonda ham ta'lim sifatini oshirishga qaratilgan islohotlar izchil davom etmoqda. Oliy ta'lim tizimida pedagogik innovatsiyalarni joriy etishga alohida e'tibor qaratilmoqda. Masalan, O'zbekiston Respublikasi Prezidentining 2022-yil 28-yanvardagi "2022-2026-yillarga mo'ljallangan Yangi O'zbekistonning taraqqiyot strategiyasi to'g'risida"gi Farmonida ta'lim jarayoniga zamonaviy pedagogik texnologiyalarni keng joriy etish vazifasi belgilangan [2]. Shu bilan birga, fizika fanini o'qitishda an'anaviy usullarning cheklovlari yuzaga chiqmoqda. So'rovnomalar natijalariga ko'ra, O'zbekiston maktab va oliy ta'lim muassasalaridagi fizika fani o'qituvchilarining 65% i [3] talabalarning fanlarga bo'lgan qiziqishi pasayganini va mavzularni chuqur tushunishda qiynalayotganini qayd etgan. Bu esa talabalarning tanqidiy fikrlash, muammolarni yechish va ijodiy yondashuv ko'nikmalarini rivojlantirishga to'sqinlik qilmoqda. Ushbu mavzu bugungi kunda ayniqsa ahamiyatlidir, chunki XXI asr ko'nikmalarini (tanqidiy fikrlash, kreativlik, kommunikatsiya va hamkorlik) shakllantirish ta'lim tizimining ustuvor vazifalaridan biridir. Muammoli ma'ruzalar ushbu ko'nikmalarni rivojlantirish uchun samarali vosita bo'lishi mumkin. An'anaviy ma'ruzalar passiv tinglashga asoslangan bo'lib, talabalarning mustaqil fikrlash qobiliyatini cheklaydi va ularni tayyor bilimlarni egallashga undaydi. Natijada, talabalar murakkab fizik hodisalarning mohiyatini chuqur tushunish o'rniga, faqat formulalarni yodlash bilan cheklanib qolishadi. Shu bilan birga, O'zbekiston ta'lim tizimida muammoli o'qitish usullarini fizika faniga tatbiq etish bo'yicha metodik tavsiyalar va amaliy qo'llanmalar yetarli emas. Mavjud o'qitish dasturlarida muammoli ma'ruzalarning nazariy asoslari va amaliy qo'llanilish mexanizmlari yetarli darajada yoritilmagan. Bu esa o'qitu ...