KURS ISHI

KIRISH Optik kvant generatorlarining nurlanish spektrini oʻrganish dolzarb ilmiy va amaliy ahamiyatga ega boʻlib, bu soha jahon miqyosida jadal rivojlanmoqda. Global optik komponentlar va tizimlar bozorining hajmi 2023-yilda qariyb 350 milliard dollarni tashkil etdi va 2028-yilga borib yillik o‘rtacha 7.5% o‘sish bilan 500 milliard dollarga yetishi prognoz qilinmoqda [1]. Optik kvant generatorlari, xususan, lazerlar ushbu bozorning muhim segmentini tashkil etib, sanoat, telekommunikatsiya, tibbiyot va ilmiy tadqiqotlarda keng qo‘llaniladi. Oʻzbekistonda esa ilmiy-texnologik rivojlanish strategiyasi doirasida optoelektronika va lazer texnologiyalari ustuvor yoʻnalishlardan biri sifatida belgilangan. Xususan, 2023-yilda mamlakatimizda yuqori texnologiyalar ishlab chiqarish hajmi 15% ga oʻsgani qayd etilgan boʻlib, bu koʻrsatkichning sezilarli qismi optik va kvant qurilmalariga taalluqlidir [2]. Biroq, optik kvant generatorlarining nurlanish spektrini chuqur o‘rganish va uning parametrlarini optimallashtirish sohasida qator yechilmagan muammolar mavjud. Xususan, yuqori quvvatli lazerlarning barqaror spektral xususiyatlarini ta’minlash, turli materiallar bilan o‘zaro ta’sirda spektral o‘zgarishlarni bashorat qilish va nano-masshtabdagi kvant tizimlarida nurlanish spektrini nazorat qilish kabi masalalar hali toʻliq hal etilmagan. Nurlanish spektrining aniq parametrlari, masalan, spektral kenglik, markaziy chastota va spektral chiziqlar shakli, ularning amaliy qoʻllanilishi samaradorligini bevosita belgilaydi. Ushbu muammolarning samarali yechimlari sanoatda mahsulot sifatini oshirish, tibbiyotda davolash usullarini takomillashtirish va aloqa tizimlarida ma’lumot uzatish tezligini oshirish imkonini beradi. Shu sababli, optik kvant generatorlarining nurlanish spektrini kompleks o'rganish muhim ahamiyat kasb etadi. Mavzuning o‘rganilganlik darajasi tahliliga ko‘ra, optik kvant generatorlari va ularning nurlanish spektrini tadqiq etishga bag‘ishlangan ko‘plab xalqaro ishlar mavjud. Masalan, C. H. Townes va A. L. Schawlow (1958) lazer prinsipining nazariy asoslarini ishlab chiqdilar va stimulyatsiyalangan nurlanish orqali yorug‘likni kuchaytirish mexanizmini tushuntirdilar [3]. Nikolay Basov va Aleksandr Proxorov (1964) kvant generatorlarining, xususan, maserlarning ishlash prinsipini va ularni yaratish yo‘llarini tadqiq qilib, ularning fundamental xususiyatlarini ...