KURS ISHI

KIRISH So'nggi yillarda axborot texnologiyalari sohasi misli ko'rilmagan darajada rivojlanib bormoqda, bu esa hisoblash quvvatiga bo'lgan talabning eksponensial o'sishiga olib kelmoqda. O'zbekiston Respublikasida raqamlashtirish dasturlari doirasida yuqori samarali hisoblash tizimlariga bo'lgan ehtiyoj tobora ortib bormoqda. Xususan, 2023-yilda O'zbekistonda IT-xizmatlar eksporti hajmi 340 million dollardan oshib, o'tgan yilga nisbatan qariyb 2 barobar o'sishni ko'rsatdi [1]. Bu o'sish sun'iy intellekt, katta ma'lumotlarni tahlil qilish, bulutli hisoblash va boshqa yuqori hisoblash talab qiladigan yo'nalishlarning jadal rivojlanishi bilan bevosita bog'liqdir. Shuningdek, 2023-yil oxiriga kelib O'zbekistonda raqamli iqtisodiyotning yalpi ichki mahsulotdagi ulushi 5% ga yetdi, bu esa zamonaviy hisoblash arxitekturalarining ahamiyatini yanada oshiradi [2]. Global miqyosda esa, parallel hisoblash bozorining hajmi 2023-yilda 20 milliard dollardan ortiqni tashkil etgan va 2030-yilga borib 50 milliard dollardan oshishi kutilmoqda [3]. Ushbu raqamlar yuqori samarali hisoblash tizimlarini, jumladan, Flinn klassifikatsiyasiga asoslangan parallel, konveyerli va superskalyar hisoblashlarni chuqur o'rganish va amaliyotga tatbiq etish nafaqat texnologik taraqqiyotning, balki iqtisodiy o'sishning ham muhim omili ekanligini ko'rsatadi. Hozirgi kunda kompyuter arxitekturasi va raqamli qurilmalarni loyihalash sohasida yanada yuqori samaradorlik va energiya tejamkorligiga erishish dolzarb muammo bo'lib qolmoqda. Mavjud hisoblash tizimlari murakkab vazifalarni bajarishda ko'pincha cheklovlarga duch keladi, ayniqsa real vaqt rejimida katta hajmdagi ma'lumotlarni qayta ishlash, murakkab simulyatsiyalar o'tkazish yoki sun'iy intellekt modellarini o'qitish kabi masalalarda. Bir yadroli protsessorlarning tezlik chegaralariga yaqinlashuvi ("Moore qonunining sekinlashuvi") parallel hisoblash metodlariga e'tiborni kuchaytirmoqda. Biroq, mavjud parallel hisoblash arxitekturalarining samaradorligini optimallashtirish, ularni konkret amaliy vazifalarga moslashtirish va shu bilan birga energiya sarfini minimallashtirish bo'yicha hali ko'plab hal etilmagan masalalar mavjud. Ayniqsa, Flinn klassifikatsiyasining turli toifalariga mos keladigan arxitekturalar orasidagi o'zaro ta'sir, konveyerli va superskalyar hisoblash mexanizmlarining o'ziga xos xususiyatlari, hamda ularni real dasturiy ta ...