KURS ISHI

KIRISH Kompyuter arxitekturasi va raqamli qurilmalarni loyihalash sohasidagi eng dolzarb masalalardan biri tezkor xotira tizimlarining samaradorligini oshirish hisoblanadi. O'zbekiston Respublikasi Axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligi ma'lumotlariga ko'ra, 2023-yilda mamlakatda raqamli iqtisodiyotning hajmi 1,2 milliard AQSh dollarini tashkil etgan bo'lib, bu soha yillik o'rtacha 20-25% o'sish sur'atlarini ko'rsatmoqda [1]. Global miqyosda esa, tezkor xotira (RAM) bozorining hajmi 2023-yilda 102,4 milliard dollarni tashkil etgan va 2030-yilga borib 196,4 milliard dollarga yetishi prognoz qilinmoqda, bu esa ushbu texnologiyaga bo'lgan talabning uzluksiz o'sib borayotganini ko'rsatadi [2]. Shu bilan birga, O'zbekistonda yuqori unumdorlikdagi hisoblash tizimlariga, jumladan ko'p yadroli protsessorlar va grafik protsessorlarga bo'lgan talabning oshishi, mahalliy startaplar va IT kompaniyalarining rivojlanishi bilan bevosita bog'liqdir. Bu o'sish, o'z navbatida, zamonaviy dasturlarning murakkablashuvi va katta hajmli ma'lumotlarni qayta ishlash zaruriyati bilan birga kelmoqda, bu esa samarali xotira boshqaruvi tizimlarini yanada muhimroq qiladi. Bugungi kunda sun'iy intellekt, katta ma'lumotlar tahlili, mashinani o'rganish va yuqori unumdorlikdagi grafik ilovalar kabi sohalar misli ko'rilmagan tezlikda rivojlanmoqda. Bu dasturlar ko'p yadroli protsessorlar va grafik protsessorlarning parallel hisoblash imkoniyatlaridan maksimal darajada foydalanishni talab qiladi, biroq xotira tizimlarining cheklangan tarmoqli kengligi va yuqori kechikish (latency) ko'pincha "xotira devori" (memory wall) muammosini keltirib chiqaradi. Bu esa protsessorlarning ish unumdorligini to'liq ro'yobga chiqarishga to'sqinlik qiladi. Mavjud xotira tashkillashtirish usullari, ayniqsa ko'p yadroli va grafik protsessorlar uchun, doimiy ravishda optimallashtirish va innovatsiyalarni talab qiladi. Ushbu muammoni hal etish kompyuter tizimlarining umumiy samaradorligini oshirish, resurslardan yanada oqilona foydalanish va zamonaviy hisoblash talablariga javob berish uchun muhim ahamiyatga ega. Shu sababli, tezkor xotira tizimlarini ko'p yadroli va grafik protsessorlarda samarali tashkillashtirish bo'yicha chuqur tadqiqotlar o'tkazish zarurati dolzarbdir. Mavzuning o'rganilganlik darajasi bo'yicha xalqaro miqyosda ko'plab fundamental tadqiqotlar olib borilgan. ...