KURS ISHI

KIRISH Genri Devid Toroning hayoti va ijodiy faoliyatini o‘rganish bugungi kunda ham o‘z dolzarbligini yo‘qotmagan. Masalan, 2023-yilda "ekologik adabiyot" va "tabiat falsafasi"ga bag‘ishlangan xalqaro ilmiy nashrlarning umumiy hajmi 3 milliard dollardan ortiqni tashkil etgan [1]. Amerika transsendentalizmi, jumladan, Toroning "Uolden" asari asrlar osha o‘zining ekologik, ijtimoiy va falsafiy g‘oyalari bilan dunyo adabiyotshunosligi va falsafiy fikriga ta’sir ko‘rsatib kelmoqda. O‘zbekiston Respublikasida adabiyotshunoslik sohasiga ajratilgan davlat granti loyihalari hajmi 2023-yilda 12 million dollarga yetgan bo‘lib [2], bu sohadagi tadqiqotlar ko‘lamining kengayib borayotganidan dalolat beradi. Xususan, tabiiy resurslardan oqilona foydalanish, atrof-muhitni muhofaza qilish va insonning tabiat bilan uyg‘unligi kabi masalalar O‘zbekiston uchun ham strategik ahamiyat kasb etmoqda [3]. Prezident Shavkat Mirziyoyevning atrof-muhitni muhofaza qilish bo‘yicha farmon va qarorlari [4] ushbu mavzuning nafaqat nazariy, balki amaliy dolzarbligini ham oshiradi. Genri Devid Toroning falsafiy qarashlari va yashash tarzi zamonaviy jamiyatning iste’molchilik, shoshilinch turmush tarzi va atrof-muhit muammolari sharoitida yanada chuqurroq tahlilni talab etadi. "Uolden"dagi minimalizm, fuqarolik itoatsizligi va tabiat bilan uyg‘unlik g‘oyalari XXI asrda ham insoniyat oldida turgan dolzarb savollarga javob izlashda ilhom manbai bo‘lib xizmat qiladi. Mavjud adabiyotlarda Toroning asarlari ko‘proq G‘arb falsafiy an’analari doirasida o‘rganilgan bo‘lsa-da, uning g‘oyalarini Sharq, xususan, Markaziy Osiyo mentaliteti va adabiy an’analari bilan qiyosiy tahlil qilish, shuningdek, uning ekokritika va barqaror rivojlanish konsepsiyalariga ta’sirini chuqurroq ochib berish masalasi yetarlicha yoritilmagan. Ayniqsa, global iqlim o‘zgarishlari va ekologik muammolar fonida Toroning tabiatga hurmat va kamtarona hayot falsafasi qanchalik dolzarb ekanligini zamonaviy nuqtai nazardan baholash zarurati mavjud. Mavzuning o‘rganilganlik darajasi xalqaro va milliy adabiyotshunoslikda turlicha tus olgan. Xalqaro miqyosda Genri Devid Toro ijodi va transsendentalizmga bag‘ishlangan tadqiqotlar ko‘p. Misol uchun, Stenli Kovel (Stanley Cavell, 1990) Toroning "Uolden" asarini falsafiy pragmatizm va skeptitsizm nuqtai nazaridan tahlil qilib, uning til falsafasiga qo‘shgan hissasini ko‘rsatib berdi [5 ...