KURS ISHI

KIRISH Global tarmoq texnologiyalari bozorining hajmi 2023-yilda 700 milliard AQSh dollaridan oshgani va 2028-yilga borib 1.5 trillion AQSh dollariga yetishi kutilayotgani [1] Geneve (Generic Network Virtualization Encapsulation) kabi innovatsion protokollarga bo'lgan talabni yaqqol ko'rsatmoqda. O'zbekistonda raqamlashtirish strategiyasi doirasida tarmoq infratuzilmasini modernizatsiya qilishga katta e'tibor qaratilmoqda; jumladan, O'zbekiston Respublikasi Prezidentining 2023-yil 12-dekabrdagi "Raqamli O'zbekiston - 2030" strategiyasini tasdiqlash to'g'risidagi Farmoniga muvofiq, ma'lumotlar markazlarining quvvatini oshirish va yuqori tezlikdagi aloqa tarmoqlarini kengaytirish ko'zda tutilgan [2]. Bu holat virtualizatsiya texnologiyalari, xususan, Geneve protokolining tatbiq etilishi uchun qulay zamin yaratadi, chunki mazkur protokol virtual tarmoqlarni samarali boshqarish, resurslardan oqilona foydalanish va tarmoq infratuzilmasining moslashuvchanligini oshirish imkonini beradi. IoT (Internet of Things) qurilmalarining soni global miqyosda 2030-yilga borib 29 milliarddan oshishi prognoz qilinmoqda [3], bu esa ma'lumot uzatish hajmining geometrik progressiyada o'sishiga olib keladi. O'zbekistonda esa 2024-yil boshiga kelib IoT qurilmalari soni 10 milliondan ortiqni tashkil etgani va bu ko'rsatkich har yili 20-25% ga o'sib borayotgani [4] ushbu qurilmalar orasida ishonchli va kengaytiriluvchan aloqa kanallarini yaratish zaruratini keltirib chiqarmoqda. Yuqorida keltirilgan raqamlar shuni ko'rsatadiki, zamonaviy tarmoqlar, ayniqsa, IoT ekotizimida, an'anaviy tunnellash protokollarining cheklovlariga duch kelmoqda. VXLAN (Virtual Extensible LAN) kabi mavjud protokollar ma'lumot markazlarida samarali bo'lsa-da, ularning metadata sig'imi va kengaytiriluvchanligi cheklangan bo'lishi mumkin, bu esa yuqori darajada xususiylashtirilgan tarmoq xizmatlari va dasturiy ta'minot tomonidan boshqariladigan tarmoqlar (SDN) uchun yetarli emas [5]. Geneve protokoli esa ushbu muammolarga yechim taklif etib, yanada moslashuvchan va kengaytiriluvchan tunnellash mexanizmini ta'minlaydi. Biroq, ushbu protokolning real sharoitlarda, ayniqsa, GNS3 kabi simulyatsiya muhitlarida ishlash ssenariylarini to'liq o'rganish, uning imkoniyatlari va cheklovlarini aniqlash, optimal konfiguratsiyalarini ishlab chiqish bo'yicha tadqiqotlar hali yetarli darajada emas. Ayniqsa, Geneve protokolin ...