KURS ISHI

KIRISH 2023-yilda global tarmoq virtualizatsiyasi bozori 10 milliard AQSH dollaridan oshdi va 2030-yilga kelib bu ko‘rsatkich 50 milliard AQSH dollariga yetishi prognoz qilinmoqda, bu esa yillik o‘rtacha 20% dan ortiq o‘sishni anglatadi [1]. O‘zbekistonda raqamlashtirish strategiyasi doirasida davlat organlari va yirik korxonalarda maʼlumotlar markazlari infratuzilmasini modernizatsiya qilishga katta eʼtibor qaratilmoqda. Masalan, 2022-yilda O‘zbekiston Respublikasi Axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligi ma’lumotlariga ko‘ra, davlat sektori IT-infratuzilmasining 30% dan ortig‘i virtualizatsiya texnologiyalari yordamida optimallashtirilgan, bu esa resurslardan foydalanish samaradorligini 25% ga oshirgan [2]. Geneve protokoli kabi yangi avlod tunnellash protokollarining joriy etilishi maʼlumotlar markazlarining hajmini oshirish, tarmoq resurslarini dinamik ravishda ajratish va xizmat sifatini yaxshilashda muhim ahamiyat kasb etadi. Bu, ayniqsa, Internet narsalari (IoT) ekotizimlarining jadal rivojlanayotgan sharoitida, millionlab qurilmalardan keladigan katta hajmdagi maʼlumotlarni samarali boshqarish va uzatish zaruriyatini yanada oshirmoqda. Bugungi kunda, tarmoq infratuzilmasini boshqarish va modernizatsiya qilishda bir qator hal etilmagan muammolar mavjud. Anʼanaviy tarmoqlar murakkablik, resurslardan samarasiz foydalanish va kengaytirishda qiyinchiliklar bilan xarakterlanadi. IoT qurilmalarining soni eksponensial ravishda o‘sib borayotganligi sababli, mavjud tarmoqlar ko‘pincha ushbu qurilmalarning ko‘plab va xilma-xil maʼlumot oqimlarini samarali boshqarish uchun yetarli darajada moslashuvchanlik va miqyoslilikni taʼminlay olmaydi. Bundan tashqari, xavfsizlik, kechikish (latency) va o‘tkazish qobiliyati (throughput) kabi muhim ko‘rsatkichlarni optimallashtirish masalasi ham dolzarb bo‘lib qolmoqda. Geneve protokoli, ochiq standart bo‘lib, VXLAN kabi mavjud protokollarga nisbatan yanada moslashuvchan va kengaytirilgan meta-maʼlumotlarni qo‘llab-quvvatlash imkoniyatini beradi, bu esa SDN (Software-Defined Networking) va NFV (Network Function Virtualization) kabi texnologiyalar bilan integratsiyada yangi imkoniyatlar ochadi [3]. Ushbu kurs ishi Geneve protokolining GNS3 virtual muhitida qo‘llanilishi orqali yuqorida sanab o‘tilgan muammolarga yechim topishga qaratilgan bo‘lib, bu tarmoqlarni loyihalash va ularning ishlash ...