KURS ISHI

KIRISH O'zbekiston Respublikasi Statistika agentligi ma'lumotlariga ko'ra, 2023-yilda mamlakat yalpi ichki mahsuloti (YIM) 6% ga o'sdi [1], aholi jon boshiga to'g'ri keladigan YIM esa 2500 AQSH dollaridan oshdi [1]. Bu ko'rsatkichlar iqtisodiy o'sishning barqarorligidan dalolat bersa-da, ijtimoiy taraqqiyotning sifat jihatidan yangi bosqichiga o'tish zarurati dolzarb bo'lib qolmoqda. Global miqyosda esa, Birlashgan Millatlar Tashkiloti Taraqqiyot Dasturi (UNDP) ma'lumotlariga ko'ra, Inson taraqqiyoti indeksi (HDI) bo'yicha dunyo mamlakatlari o'rtasidagi tafovutlar saqlanib qolmoqda, dunyo aholisining qariyb 9.2%i kuniga 2.15 AQSH dollaridan kam daromad bilan yashamoqda [2]. Bu holat ijtimoiy taraqqiyot bosqichlarini har tomonlama tahlil qilish, mavjud yondashuvlarni tanqidiy ko'rib chiqish va yangi samarali strategiyalarni ishlab chiqishning naqadar muhimligini ko'rsatadi. Ijtimoiy taraqqiyot nafaqat iqtisodiy o'sish bilan cheklanib qolmay, balki ta'lim, sog'liqni saqlash, ijtimoiy tenglik va atrof-muhit barqarorligi kabi kompleks o'zgarishlarni ham o'z ichiga oladi, bu esa ushbu masalaga keng qamrovli yondashuvni talab qiladi. Ijtimoiy taraqqiyot bosqichlarini bilishga bo'lgan turli xil yondashuvlarni tahlil qilish jamiyatning murakkab dinamikasini tushunish va uning kelajakdagi rivojlanish yo'nalishlarini belgilash uchun fundamental ahamiyatga ega. Global miqyosdagi iqlim o'zgarishlari, pandemiyalar, texnologik inqiloblar va geosiyosiy keskinliklar sharoitida, jamiyatlarning rivojlanish yo'llarini tushunish, ularning kuchli va zaif tomonlarini aniqlash, innovatsion yechimlarni topish zarurati yanada ortdi. Ayniqsa, O'zbekiston kabi transformatsiya davrini boshdan kechirayotgan mamlakatlar uchun ijtimoiy taraqqiyotning nazariy asoslari va amaliy mexanizmlarini chuqur o'rganish, mavjud rivojlanish modellarini qayta baholash, barqaror va inklyuziv o'sishni ta'minlash yo'llarini topish hal qilinishi lozim bo'lgan dolzarb muammolardir. Mavjud nazariyalarning xalqaro tajriba va mahalliy kontekstga tatbiq etilishi orqali taraqqiyotga to'siq bo'layotgan muammolarni aniqlash va ularni bartaraf etishga qaratilgan amaliy tavsiyalar ishlab chiqish bugungi kunning eng muhim vazifalaridan biridir. Ijtimoiy taraqqiyot bosqichlarini tushunishga oid tadqiqotlar jahon miqyosida ko'plab olimlar tomonidan chuqur o'rganilgan. Masalan, Valter Rostou (W.W. Rostow) o'zining "I ...