KURS ISHI

KIRISH O'zbekiston Respublikasining 2023-yilgi yalpi ichki mahsuloti (YaIM) 90 milliard AQSH dollaridan oshdi [1], bu mamlakat iqtisodiyotining barqaror o'sishini va yangi tadqiqotlar uchun muhim salohiyatni ko'rsatadi. Shu bilan birga, zamonaviy ilmiy va muhandislik masalalarini hal etishda murakkab matematik apparatlardan foydalanish tobora dolzarb tus olmoqda. Xususan, global miqyosda matematik modellashtirish va hisoblash usullari bozorining hajmi 2022-yilda 13.4 milliard AQSH dollarini tashkil etib, 2028-yilga kelib bu ko'rsatkich 25.7 milliard AQSH dollariga yetishi prognoz qilinmoqda [2]. Bu o'sish dinamikasi ikki karrali integrallar kabi fundamental matematik tushunchalarning nazariy va amaliy ahamiyatini yanada oshiradi, chunki ular fizika, muhandislik, iqtisodiyot va boshqa ko'plab sohalarda maydonlar, hajm, massa, inersiya momentlari kabi miqdorlarni hisoblashda asosiy vosita bo'lib xizmat qiladi. O'zbekistonning iqtisodiy rivojlanishi va ilmiy-texnik salohiyatini oshirish strategiyasida fundamental matematik bilimlar, jumladan, ikki karrali integrallar nazariyasini chuqur o'zlashtirish va ularni amaliyotga samarali tatbiq etish muhim ahamiyat kasb etadi. Hozirgi kunda, murakkab muhandislik loyihalari, masalan, yirik infratuzilma ob'ektlari (ko'priklar, to'g'onlar) qurilishi, yuqori texnologiyali uskunalarni loyihalash yoki iqtisodiy jarayonlarni optimallashtirishda aniq va ishonchli hisoblash usullariga bo'lgan talab ortib bormoqda. An'anaviy yondashuvlar doimo ham yetarli aniqlikni ta'minlay olmayotganligi sababli, ikki karrali integrallardan foydalanish orqali aniqlikni 10-15% ga oshirish mumkin [3]. Shunga qaramay, mazkur sohada qator muammolar mavjud. Birinchidan, murakkab integrallash sohalari bilan bog'liq hisoblash qiyinchiliklari mavjud bo'lib, ular ko'pincha analitik yechim topish imkoniyatini cheklaydi va sonli usullarga murojaat qilishni taqozo etadi. Ikkinchidan, turli sohalardagi mutaxassislar uchun ikki karrali integrallar nazariyasini amaliy masalalarni hal etishda samarali qo'llash bo'yicha yetarli malaka va bilimlar taqchilligi kuzatilmoqda, bu esa innovatsion yechimlarni joriy etishga to'sqinlik qiladi. Uchinchidan, O'zbekiston sharoitida mazkur matematik apparatni o'qitish metodikasi va amaliy qo'llashga yo'naltirilgan resurslar yetarli darajada rivojlanmagan bo'lib, bu sohadagi bo'shliqlarni to'ldirish zarurati aniq ko'zga t ...