KURS ISHI

KIRISH Oʻzbekiston Respublikasi Xalq taʼlimi vazirligining 2023-yilgi hisobotlariga koʻra, boshlangʻich sinf oʻquvchilarining matematik savodxonlik darajasi 78% ni tashkil etadi, biroq ikki xonali sonlar ustida murakkab amallarni bajarishda qiyinchiliklarga duch kelayotgan oʻquvchilar ulushi 25% atrofida saqlanib qolmoqda [1]. PISA 2022 tadqiqotlari natijalariga koʻra, Oʻzbekistonlik 15 yoshli oʻquvchilarning matematik savodxonlik boʻyicha oʻrtacha balli OECD oʻrtachasidan 40 ball pastroq boʻlib, ayniqsa murakkab hisoblash va mantiqiy fikrlash talab etiladigan masalalarda jiddiy kamchiliklar kuzatilgan [2]. Bu holat, matematika fanining boshlangʻich bosqichida, xususan, ikki xonali sonlar ustida amallarni oʻrgatish metodikasini takomillashtirish zaruratini koʻrsatadi. Ushbu koʻrsatkichlar kelajakda yuqori sinflarda aniq fanlarni oʻzlashtirish hamda professional kasbiy faoliyatda muvaffaqiyatga erishish uchun asos boʻladigan matematik koʻnikmalarni mustahkamlashning strategik ahamiyatini taʼkidlaydi. Bugungi kunda taʼlim jarayonida raqamli texnologiyalar va innovatsion yondashuvlarning jadal rivojlanishi fonida ikki xonali sonlar ustida amallarni oʻrgatishda anʼanaviy usullarning samaradorligi yetarli emasligi yaqqol koʻzga tashlanmoqda. Oʻzbekistonda mavjud matematik taʼlim metodikalari koʻpincha yodlash va standart algoritmlarni qoʻllashga asoslangan boʻlib, oʻquvchilarning kognitiv rivojlanishi, mantiqiy fikrlash qobiliyatlarini va matematik tushunchalarni chuqur anglashini yetarli darajada ragʻbatlantirmaydi [3]. Natijada, oʻquvchilar ikki xonali sonlar bilan bogʻliq muammolarni real hayot vaziyatlarida qoʻllashda qiyinchiliklarga duch kelishadi, bu esa ularning keyingi taʼlim bosqichlarida va umumiy matematik savodxonligida aks etadi. Shuningdek, xalqaro taʼlim standartlariga mos keladigan va oʻquvchilarni XXI asr koʻnikmalari bilan qurollantiradigan zamonaviy pedagogik yondashuvlarni joriy etish orqali bu muammoni hal qilish dolzarb vazifa hisoblanadi. Mavzuning oʻrganilganlik darajasi boʻyicha xalqaro miqyosda qator nufuzli tadqiqotlar oʻtkazilgan. Masalan, Jean Piaget (1952) bolalarning kognitiv rivojlanishi nazariyasini ishlab chiqib, son tushunchasining shakllanish bosqichlari va konkret operatsiyalar davridagi matematik fikrlash xususiyatlarini asoslab berdi [5]. Jerome Bruner (1960) konstruktivizm gʻoyasini ilgari surib, bolalarning bilimlarni ...