KURS ISHI

KIRISH Bugungi kunda jahon ta’lim texnologiyalari (EdTech) bozori hajmi 2023-yilda 250 milliard dollarni tashkil etgan boʻlsa, 2030-yilga borib bu koʻrsatkich 700 milliard dollardan oshishi kutilmoqda [1]. Bu tendensiya ta’lim jarayonida ilgʻor pedagogik texnologiyalarga boʻlgan global ehtiyojning ortib borayotganini yaqqol koʻrsatadi. Oʻzbekistonda ham ta’lim sifati va samaradorligini oshirish borasida keng koʻlamli islohotlar amalga oshirilmoqda. Xususan, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2022-yil 28-yanvardagi “2022-2026-yillarga moʻljallangan Yangi Oʻzbekistonning taraqqiyot strategiyasi toʻgʻrisida”gi farmonida raqamli texnologiyalar asosida ta’lim mazmunini yangilash, ilgʻor pedagogik texnologiyalarni joriy etish orqali uzluksiz ta’lim sifatini oshirish muhim vazifa etib belgilangan [2]. Oʻzbekiston Respublikasi Maktabgacha va maktab ta’limi vazirligi ma’lumotlariga koʻra, 2023-yilda umumiy oʻrta ta’lim muassasalarida raqamli resurslardan foydalanish darajasi 60% ga yetgan, bu esa keyingi yillarda ilgʻor texnologiyalarni oʻqitish jarayoniga tatbiq etish imkoniyatlarini yanada kengaytirishni talab etadi [3]. Mazkur tadqiqot mavzusining dolzarbligi shundaki, ta’lim tizimining rivojlanishi jamiyatning intellektual salohiyatini belgilaydi. Shu bois, ta’lim mazmunini zamonaviy talablar asosida yangilash, oʻquvchilarning bilish faolligini oshirishga xizmat qiluvchi ilgʻor pedagogik texnologiyalarni amaliyotga keng joriy etish zarurati mavjud. Bugungi kunda an’anaviy oʻqitish metodlari oʻquvchilarda tanqidiy fikrlash, muammolarni hal etish, ijodiy yondashish va kommunikativ koʻnikmalarni yetarlicha rivojlantira olmayapti. Ayniqsa, ona tili darslarida oʻquvchilarning ogʻzaki va yozma nutqini takomillashtirish, ularning lugʻat boyligini oshirish, kompetensiyaviy yondashuv asosida bilim berishda innovatsion metodlarga ehtiyoj sezilmoqda. Mavjud muammolarni bartaraf etish, ona tili darslarini yanada samarali va qiziqarli qilish, oʻquvchilarning fanlarga boʻlgan motivatsiyasini oshirish uchun ilgʻor pedagogik texnologiyalarning turlari va ularning mazmunini ona tili darslari misolida atroflicha oʻrganish dolzarb hisoblanadi. Mavzuning oʻrganilganlik darajasiga nazar tashlasak, ilgʻor pedagogik texnologiyalar masalasi jahon miqyosida koʻplab olimlar tomonidan tadqiq etilgan. Masalan, J. Bruner (1966) kognitiv oʻrganish nazariyasini ishlab chiqqan boʻlib, u ...