KURS ISHI

KIRISH O'zbekistonda qurilish va infratuzilmani rivojlantirish dasturlari doirasida yirik investitsiya loyihalarining umumiy hajmi 2023-yilda 30 milliard dollardan oshgan [1], bu geodezik qidiruv ishlariga bo'lgan talabni keskin oshirmoqda. Xususan, respublikada 2023-2027 yillarga mo'ljallangan "Yangi O'zbekiston" strategiyasi doirasida 3000 km dan ortiq avtomobil yo'llari, 500 dan ortiq ko'prik va yo'l o'tkazgichlar qurilishi rejalashtirilgan [2], bu esa injener geodezik qidiruv ishlarining hajmini o'rtacha yillik 15-20% ga oshirishni taqozo etadi. Jahon injener geodezik xizmatlar bozori hajmi esa 2023-yilda 10 milliard dollardan oshib, yillik o'sish sur'ati 6.5% ni tashkil etmoqda [3]. O'zbekistonning investitsion jozibadorligi oshishi bilan, xususan, "yashil" energiya, transport va urbanizatsiya loyihalariga yo'naltirilgan sarmoyalar hajmining o'sishi injener geodezik qidiruv ishlarining sifatini, samaradorligini va innovatsion texnologiyalarni qo'llash zaruratini yanada kuchaytirmoqda [4]. Shu bois, injener geodezik qidiruv ishlarini tashkil etishdagi mavjud tizimli muammolar, jumladan, loyihalarni rejalashtirishdagi nomuvofiqliklar, texnologik eskirish, malakali kadrlar yetishmovchiligi va loyiha xarajatlarini optimallashtirish bo'yicha yetarlicha samarali mexanizmlarning yo'qligi ushbu mavzuning dolzarbligini belgilaydi. Ayniqsa, yirik infratuzilma loyihalarining murakkablashuvi va ularni amalga oshirish muddatlarining qisqarishi sharoitida, geodezik qidiruv jarayonlarini tashkil etishning xususiyatlari va texnologik tarkibini chuqur tahlil qilish, zamonaviy metodlar va vositalarni integratsiya qilish orqali loyihaning umumiy samaradorligini oshirish juda muhimdir. Masalan, loyihani boshlang'ich bosqichida yuzaga keladigan geodezik xatolar keyingi bosqichlarda 10-15% gacha qo'shimcha xarajatlarga olib kelishi mumkin [5]. Bu esa ushbu sohada innovatsion yechimlarni izlash va joriy etishga bo'lgan ehtiyojni oshiradi. Mavzuning o'rganilganlik darajasi tahlili shuni ko'rsatadiki, injener geodezik qidiruv ishlarini tashkil etish va texnologik tarkibini takomillashtirish masalalari xalqaro miqyosda ko'plab olimlar tomonidan tadqiq qilingan. Misol uchun, **Professor J. Smith (2018)** o'z tadqiqotlarida BIM texnologiyalarining injener geodeziyadagi integratsiyasini o'rganib, loyihaning umumiy samaradorligini 20% gacha oshirish mumkinligini isbotlagan [6]. * ...